Thesauro Internationala

Thesauro Internationala – 

Iragan berri den urtharrilaren 15ean 70 urthe bethe ditu Interlingua iceneco nationearteco hizcunçac.

Neure vicitzaco 10 urthe dedicatu nerauzquion hizcunça honen alde iharduquitzeari.

Eta berce lan ascoren artean, bada bat içugarri maite dudana eta da Thesauro Internationala.

70 urthe bethe diren honetan, Carlos Soreto iracasle universitario portuguesac editioneric çainduena aurkezten deraucu PDF formatoan.

Bilduma lexical eta phraseologico hau da orain arte eguin den handiena, non bilcen baitira hitz, hitz mulço eta erranmolde internationalac, ceinac baitathorzquigu latinerac eta grecquerac hizcunça romanicoetan, anglesean, germanoan eta russoan (eta berce anhitz hizcunçatan, tartean euscara bera ere) utzi deraucuten patrimonio lexical eta phraseologico commun eta amancommunetic.

Eguiçu clic, irequi eta ikus:

Thesauro International

 

Thesauro Internationala

NAFFARRERA

40 pentsamendu “Thesauro Internationala”-ri buruz

  • Hemen:

    https://youtu.be/8Wssw9BAeUw

    ençuten ahal duçue Interlinguaren aurkezpena.

    Euscaldun alphabetatu guehienoc çailtassun berheciric gabe ulercen ahal duguna.

  • Interlinguaren hiztegui fundatzailea Interlingua English Dictionary (IED) da, cein hemen consultatzen ahal baita:

    https://web.archive.org/web/20071227051537/http://www.bowks.net/worldlang/aux/b_IED.html

    Adeitsuqui

  • Eta hauxe grammatica fundationala:

    A Grammar of Interlingua, by Alexander Gode and Hugh Blair, was first published by IALA (International Auxiliary Language Association) in 1951.

    http://adoneilson.com/int/gi/

  • Euscal hitzac minçatzen çaizquigun beçala, erdal hitzac ere minço çaizquigu. Hona hemen errespetatu eta errespetu hitzac. Forma internationalaren janci authenticoaz, respectatu eta respectu ditugu.

    Cer erran nahi dute, bada?

    Atzera beguiratzea, harçara edo berriz (re-) behatzea.

    Ez da soilic beguirunez berceac behin behatzea, baina berbehatzea, berbeguiratzea, baicic.

  • reSPECTU hitzean RE preverboa (prepositione etchequia edo.

    AD prepositionearequin ere combinatzen ahal da.

    ad + spectu: aspectu

    AD hori euscaraz A edota AT atzizquiaren valioquidea da. Baten aspectua da bat horrenganat beguiratzea edo behatzea da.

    PRO prepositionearequin:

    pro + spectu = prospectu

    Aldez aurretic beguiratzea. Horixe eguiten dugu medicamentuen prospectuequin.

    To be continued

  • SPECT aditz erroa: beguiratu, behatu
    nondic baitathoz spectaculo, spectacular, spectatore…

    Erro hau, berce ascoren modura, prepositioneequin combinatzen ahal da, behaqueta nondic eguiten den jaquinarazten deraucuna: norat, ingurutic, nondic, non, barrutic, aurretic, atzetic, azpitic…

    ad + spect: aspect-
    circum + spect: circumspect-
    de + spect: despect-
    in + spect: inspect-
    intro + spect: introspect-
    per + spect: perspect-
    pro + spect: prospect-
    re + spect: respect
    retro + spect: retrospect-
    sub + spect: suspect-

    Eta azquenic atzizquiren bat:

    +-u/-o: aspectu, circumspectu, despecto, prospectu
    +-ual: aspectual
    +-uoso: respectuoso
    +-ione: circumspectione, inspectione, introspectione
    +-ivo: introspectivo, perspectivo, respectivo, retrospectivo
    +-iva: perspectiva
    +-atu: despectatu, respectatu, suspectatu, spectar
    +-able: respectable
    +-abilitate: respectabilitate
    +-oso: despectoso
    +-ore: inspectore
    + oratu: inspectoratu

    Adeitassunez

  • despecto aguercen çaicu goragocoen artean. Haren evolutione dira despecho eta despit. Goitic behera beguiratzea da hori, mespreçuz hain çucen ere.

  • Hona hemen Interlingua English hizteguico sarrera bat

    volver: itzuli

    volver [volv-/volut-/volt-] v to roll, turn round
    Hence: volvulo; volubile &; voluta; volta &; circumvolver &; convolver &; devolver &; evolver &; involver &; revolver &

    Erathorrietan circum, con, de, e/ex, in eta re prepositioneac dathoz.

    Ikus deçagun revolver:

    revolver² [-volv-/-volut-/-volt-] v to revolve (1. to cause to revolve or rotate; 2. to turn over and over in the mind)
    Hence: revolution &; revolute; revoltar &

    Edo evolver:

    evolver [-volv-/-volut-] v I. to evolve, develop (1. to undergo an evolution or development; 2. to cause to evolve or develop); II. [Mil., Naut.] to evolute;
    evolver un film (photographic) to develop a film
    Hence: evolution-evolutionismo, evolutionista; evolutive

    Honetan atzizqui guehiagorequin combinaturic:

    evolutione, evolutionismo, evolutivo, etc.

  • Oratione mota oroz eta supplicationez othoitz eguiten duçuela dembora gucian spirituz, eta hartara iratzarri çaudetela perseuerança gucirequin eta supplicationerequin, saindu guciagatic,

    Gure classicoen textuac cultur hitz internationalez betheac dira: oratione, supplicatione, spiritu, perseverança,…

    perseverança = perseverancia

    Dakussagun nondic dathorcun:

    sever adj severe (1. not lenient; 2. as in “severe style”)
    Hence: severitate; asseverar &; perseverar &

    asseverar v to affirm positively, asseverate
    Hence: asseverative

    perseverar v to persist, persevere
    Hence: perseverante-perseverantia

    EPHESOARREI 6:18 BHNT

    https://bible.com/bible/25/eph.6.18.BHNT

  • Berce adibide bat ipinico dut, ikussia dugun bidetic:

    prepositionea + aditz erroa + atzizquia

    Aditzaren erroa rump-rupt da: aphurtu, hautsi:

    rumper [rump-/rupt-] v to break (1. to make come apart or to pieces; 2. to put an end to; 3. to come apart or to pieces);

    Hence: rumpimento; rumpente; ruptura; abrumper &; corrumper &; disrumper &; erumper &; interrumper &; irrumper &;

    ruptura euscaraz ere erabilcen da

    Eta hemen prepositione eta atzizquiequin:

    abrumper [-rump-/-rupt-] v to break off, rend
    Hence: abrupte

    AB = tic

    Orain ikussi dut euscal textu batean abrupto hitza.

    corrumper [-rump-/-rupt-] v I. to rot, cause to decay; II. to corrupt (1. to make evil or wicked; 2. to bribe; 3. to make incorrect, falsify)
    Hence: corruptibile-corruptibilitate, incorruptibile-incorruptibilitate; corruption; corruptor; corrupte-incorrupte

    CON da hemen prepositionea, CON + r = > corr-

    disrumper [-rump-/-rupt-] v to disrupt, disrump
    Hence: disruption; disruptive; disruptor

    erumper [-rump-/-rupt-] v 1. to burst, sunder; 2. to break out, burst forth, erupt
    Hence: eruption; eruptive-eruptivitate

    E/EX: tic at

    interrumper [-rump-/-rupt-] v to interrupt (1. to break in upon; 2. as in “a building interrupts the view”)
    Hence: interruption; interruptive; interruptor; interrupte-ininterrupte

    INTER artean

    irrumper [-rump /-rupt-] v to break or burst into, irrupt
    Hence: irruption

    Hemen IN da prepositionea: in + r = > irr-

    Derivatuetan ikusten dira haimbat hitz eçagun, euscal textuetan ere ikusten direnac.

  • Elhuyar hizteguian honelacoac ikusten ditugu:

    ebolutibo
    eboluzio
    eboluzionatu
    eboluzionismo
    eboluzionista

    eboluzioren ordez bilakaera
    eta
    eboluzionaturen ordez bilakaera izan (du) ere ikusten dugu.

    Ikussia dugu gorago

    evolver [-volv-/-volut-] v I. to evolve, develop (1. to undergo an evolution or development; 2. to cause to evolve or develop); II. [Mil., Naut.] to evolute;
    evolver un film (photographic) to develop a film
    Hence: evolution-evolutionismo, evolutionista; evolutive

    evolver aditza E + volver da. E hori EX prepositionea da, ceinac erran nahi baitu nombaiteTIC AT, cerbaitetaTIC CAMPORA itzulcea.

    buelta edota bolta (ia ia ez da forma hau erabilcen) da berce hitz erathorri bat volvitu aditz honetatic atherea.

    Euscaldunoc normalac baguina,

    evolutivo
    evolutione
    evolutionatu
    evolutionismo
    evolutionista

    vuelta = volta

    idatzi behar guenuque, herri normal guztiec eguiten duten modura, aleguia.
    Euscalçaindiac, ordea, erabaqui du euskara ez dela normala içanen, ez eta XXI. mendecoa.

    Honela ecin da euscara normalizatu, ceren hastecotz normaldu eguin behar bailiçateque.

    ebolutibo, eboluzio, eboluzionatu, eboluzionismo eta eboluzionista erdaracada nabarmenac dira. Buelta beçala, erdarari laphurtuac eta moçorrotuac. Erdaratic, antonomasiazco erdaratic, gaztelania edo espainoletic, hain çucen ere. Gainera, lotsaz eta ahalguez (ahalgabez) betheric harcen dira, berce hoberic ez delacotz aurkitzen ahal.

    Batueraren bidetic galbiderat eramaiten gaituzte, infraroboticoen sailerat, desaguercerainoco bide fatalean gaindi.

    Anglesec ederto asco iracasten deraucute bidea, normalen bide normala.

    Adeitassunez

  • Ikus deçagun cer den obeditu euscaran:

    obeditu, obedi, obeditzen
    du/dio ad. Agintzen duenaren nahia bete edo esana egin, beste batek agindu duenari amore eman. (dio ad. denean, nor osagarririk gabea da). Ik. men egin. Gurasoei obeditu behar zaiela. Legeei obeditzeagatik, ez obeditzeagatik baino zigor gogorragoa izango dutela.

    Cer dago obeditu honen atzetic? Bi gauçatto. Bata OB prepositionea (-engatic, -en aurka…) + EDITU

    Editu hau aditu berceric ez da compositionean A = > E bihurturic.

    Cerbaiten edo norbaitengatic, horrexen causaz baina contraco jarrera batequin. Auditzea baten bat, baten bati ençun aditassuna jarriric, aurkacotassuna eracutsiaz.

    Obeditzeac berequin dakar ia desobeditze punctu bat.

    ADITU latinerazco AUDIREtic dathor, gaztelaniaz OIR: Auditorio, auditore, etc.

    Baten bat ençutea da, adi egonic aditzea da, baina contraco jarrera bati dautsola edo datchecolaric.

    Oxala euscaldunac obeditzen balequite!
    Ceren batera ere desobeditzen ere ikassico bailuquete!

    Adeitsuqui

  • COMMUN hitzaren familia:

    communione
    + postcommunione
    + excommunione
    communismo
    communista
    + ex-communista
    : communista ohi
    communitate
    + communitario
    communa
    communal
    communard(o)
    communero
    communicatu
    + incommunicatu
    communicable
    : communicagarri
    communicabilitate
    : communicagarritassun
    incommunicable
    : communicaecin
    incommunicabilitate
    : communicaecintassun
    communicatione
    + incommunicatione
    communicativo
    communicatore
    : communicatzaile
    excommunicatu
    : [escumicatu]
    excommunicatione = excommunione
    : [escumicu, escumicacione]

    predicatutic predicu dathorren beçala, excommunicatutic athera liteque excommunicu [escumicu], ezta?

    Haueçaz gain,
    mancommun
    mancommunitate
    eta
    mancommunatu
    hitzac aiphatu behar ditugu, ceinetaric baitathor “amankomun” batuerazcoa.

    Hassieraco “man” hori erdarazco “mano” hitza berceric ez da, ceina sarcen baita hitz erathorri eta elkartu ascotan lexico internationalean.

  • Iracurle guehienac ondoco hau iracurritacoan haguitz harrituco dirade.
    MANO eta DAR hitz internationalac dira.
    Euscaraz ESCU eta EMAN.
    Ez al da harritzecoa, edo?
    Baguenequien video eta telephono, adibidez, termino internationalac direla, baina MANO icena eta DAR aditza ere bai?
    Ikus deçagun MANDAR aditza, ceina euscaraz MANDATU edo MANATU formapean ikusten baitugu.
    MANDAR hitza hyper transparenta da: MANO + DAR.
    Baten bati escu emaitea da cerbait eguin deçan.
    MANATU aditzetic MANU derivatua dathorcu. Eta cer da MANU? Escua, botherea, autoritatea, ordena eta agindua.

    Ikus deçagun orain Interlingua English hizteguian:

    mandar v 1. to order (= to have a person follow an order or instruction); 2. to send
    Hence: mandante; mandato &; commandar &; contramandar; demandar &

    Harritzenago gara oraindic ikussiric familia lexicoa!

    Dakussagun banan banan:

    mandante n [Law] principal, mandator

    Hemendic bi:
    mandante
    mandatore

    mandato n 1. order, command; 2. [Law, Pol.] mandate;
    mandato postal (postal) money order
    Hence: mandatario

    Hemendic berce bi:
    mandatu = manatu = manu
    mandatario

    commandar v to command (1. to give an order to; 2. to have authority or power over)
    Hence: commando; commandamento; commandante; commandator

    Nondic:
    commandatu
    commando
    commandamentu
    commandant
    commandatore = commandatzaile

    contramandar v to countermand (= to cancel by giving a contrary order)
    To be continued

    Nondic:
    contramandatu

    Eta azquenic:

    demandar v to ask; also: to ask for (1. to inquire about; 2. to request)
    Hence: demanda; demandator

    Nondic erathorcen baitira:

    demandatu
    demanda
    demandatore = demandatzaile

    Erathorritaco guehienac eçarri ditut.

    Atseguin aurkituco duçuelacoan

  • manorik mano ikusten dugu Orotarico Euscal Hizteguian, ceina baita euscal quirol munduco erranmoldea.
    Horma pintatu berri bati bigarren manoa emaiten ohi deraucogu.

    Baina guri eguiatan interessatzen çaicuna da ikustea nola MANO hitzac badituen euscaran ere haimbat hitz erathorri.

    mano n I. hand (1. hand of a person; 2. handwriting); II. quire (of paper)

    Ez dugu cerrenda exhaustivoa eguin nahi. Hona hemen interessantenac.

    Erathorriac:

    manilla
    manillare
    manubrio
    manual
    manualitate
    maniquetta
    manivella
    manivellatu
    mancu = escu maingu
    manga = mahuca
    + arremangatu = remangatu
    manga = manguera
    maneatu
    maneable = maneagarri
    +immaneable = maneaecin
    maneabilitate = maneagarritassun
    meneamendu
    maneiatu
    maneiagarri
    maneiatzaile
    maneiacor
    maneiu
    manumittitu = manumettitu
    manumissione
    manutentione
    manicuro
    manicurista
    manicura
    quadrumano
    manufacturatu
    manufactura
    manufacturario = manufacturero
    manuscripto

    maniluvio n [Med.] maniluvium, bath for the hands

    manipulatu
    manipulatione
    manipulatzaile

    mantenitu
    mantenimendu
    mantenencia
    mantenitzaile
    mantenu

    emancipatu
    emancipatione
    emancipatzaile

    Ondocoa ere harritzecoa da: mano + festa: escuequin festa eguitea, ethorquiz:

    manifestatu
    manifestu
    manifestatione
    + manifa
    manifestatzaile

    Eta azquenic

    manera

  • Ipharraldecoa othe naicen galdetzen deraucote batzuec bere buruari.
    Bai, Euscal Herrico Ipharraldecoa naiz.
    Algorta-Guetcho, non vici bainaiz, Donibane Garaci baino ipharralderago dago.
    Durango, Guernica edo Çornotza ere Donibane Garaci baino ipharralderago daude.
    Bai, Ipharraldecoa naiz.

  • poner [pon-/posit-/post-]

    ponitu*
    positione
    positivo
    positivismo
    positivista
    positivitate
    positiva
    diapositiva
    positura
    posticio = postiço
    postura
    posturatu
    postu
    postatu
    posta
    postilione
    postal
    postari

    anteponitu
    antepositione

    apponitu
    apposition
    appositivo
    apposito

    componitu
    componente
    compositione
    compositore
    compositu
    compostu
    compota

    decomponitu
    decomponible
    decompositione

    recomponitu
    recomposition

    contraponitu
    contrapositione

    deponitu
    deponente
    depositione
    deposito
    depositario
    depositatu

    disponitu
    disponible
    disponibilitate
    dispositione
    dispositore
    dispositivo

    indisponitu
    indispositione

    predisponitu
    predispositione

    exponitu
    exponente
    exponential = exponencial
    expositione
    expositivo
    expositore

    imponitu
    imponente
    impositione
    impostore
    impostura
    impostu
    imposta
    impostatu

    interponitu
    interpositione

    juxtaponitu
    juxtapositione

    opponitu
    oppositione
    oppositore
    opponent

    postponitu
    postpositione
    postpositional
    postpositivo
    postponiment

    preponitu
    prepositione
    prepositional
    prepositivo

    proponitu
    proposition
    proposito
    proponitore = proponitzaile

    superponitu
    superpositione

    supponitu
    suppositione
    suppositivo
    suppositorio

    presupponitu
    presuppositione

    transponitu
    transpositione
    transpositivo
    transpositore

  • -ponitu bucaeraren ordez maiz -posatu erabilcen dugu:

    proponitu = proposatu

    Francesaren bidez eta eraguinez.

    Adeitassunez

  • Euscaldunoc oscoldun içaiteari utzi behar guenerauqueo eta lexico internationala, anglesen neurri berdinean, onhartu behar guenuque.
    Euscarari 40000 hitz falta çaizquio hizteguietan.
    Latinerac eta grecoac, erdararen bidez, asco apportatu deraucute.
    Asco eta anhitz.

  • Çuec çarete munduco arguia. Ecin estal daite ciuitate mendi gainean iarria.
    MATTHAIO 5:14 BHNT
    https://bible.com/bible/25/mat.5.14.BHNT

    ciuitate eta iarri. Hori cen duela laur mende civitate eta jarri idazteco forma normalac. Horrela idazten cen euscaraz, erdaraz francesez. anglesez… V vocal artean U eta J-ren ordez bethi I.

  • Leiçarragaren civitate hori euskomagiaz “zibitate” bilhacatu da Orotarico Euscal Hizteguian. Ez dute bertan aiphatzen benetaco forma originala, ecen nola baita lan “euskozientifikoa”, orduan ez baitago horren beharric, iracurleac pensa deçançat Leiçarragac “zibitate” erabili çuela.

    ziudade ere badathor bertan.
    ziudadano ere iracurria dugu noizbait.

    Euscara Batuan HIRI baicic ez dago idea honen adiaraztecotz; bon, hiri edo herri, ceren citatano erraitecotz hiritar edo herritar aguercen baitzaizquigu.

    civitate, citate (forma laburtua, city anglesezcoaren edo cité francesezcoaren ancera)
    eta
    citatano
    hitzen arrastoric ez Batuan.

    Latineraren bidetic:
    cive ( civis) = citatano
    eduquico guenuque, nondic baitathoz:

    Oharra: Batueraz ipinico ditut, hizteguietan aguer badaitez.

    civico: Batueraz zibiko, batzuetan
    civismo:
    civil:
    civilista: Batueraz zibilista
    civilitate:
    incivil
    incivilitate

    eta halaber:

    civilisatu: Batueraz zibilizatu, batzuetan
    incivilisatu: Batueraz zibilizatu gabe(ko)
    civilisabile = civilisagarri
    civilisatione
    civilisatore = civilisatzaile

    ceinetan civilisa- idatzi beharrean civiliza- idatz baiteçaquegu, civiliça- ez idaztecotan.

    Adeitassunez

  • Manu Ercilla euscal idazleac, aspaldico adisquide dudanac, ondoco meçua helaraci deraut, ceina çuequin compartitu nahi baitut:

    Reflexione serios eta sacona behar liçateque eguin euscalduna cergatic den jaquinçaren aitzinean hain impermeable, barneco munduari, pensamentuari… cergatic dion haimberceco arbuio. Baliteque munduco populationearen parte handi bat berdin den. Ordea, Europan, culturari esquer, humanismoa deitua sortu cen, hots, guiça existentiazco jaquinmina. Nire eritziz, duela 400-600 urthe humanismoaren ildoan sartu ecetic dathoz makur guztiac. Hor ere, nosqui, galdea dago. Cergatic ez ciren sartu? Hiri importanteric ez, bothere politico tipia (non ez batere ez), burguesia falta, universitateric ez, populatione urria…

    Ea gure gogoetez ornitzen dugun asqui material ceinez lan seriosagoa eguin ahal litequeen.

    manu

  • ELHUYAR
    kudeatu, kudea(tu), kudeatzen
    es: du ad. gestionar
    fr: du ad. gérer
    en: du ad. to manage, to administer, to run

    Naffarreraz
    cudeatu, cudea, cudeatzen
    edo
    gestionatu, gestiona, gestionatzen

    gerer [ger-/gest-] = *+geritu

    gerundio
    gerundivo

    gerente
    gerentia = gerencia
    gestione
    gestionatu
    gestore
    gestoria

    gestu: Batueraz jestu
    gesticulatu
    gesticulatione
    gesticulatore = gesticulatzaile

    gesta

    gestatu
    gestatione
    gestational
    gestatorio

    congerie
    congestione
    congestionatu
    congestivo

    digeritu = digestitu
    digestible = digerible = digerigarri
    digestibilitate = digeribilitate = digerigarritassun
    indigestible = indigerible = digeriecin
    indigestibilitate = indigeribilitate = digeriecintassun
    digestione
    indigestione
    digestivo
    digestore = digeritzaile
    digestu
    indigestu

    ingeritu
    ingerentia = ingerencia
    ingestione

    suggeritu
    suggestible = suggerible = suggerigarri
    suggestibilitate = suggeribilitate = suggerigarritassun
    suggestione
    suggestionatu
    suggestivo

    belligerent: Batueraz beligerante
    belligerentia = belligerencia: Batueraz beligerantzia

  • dijeritu, dijestitu, jestu, jestio, sujestio, sujerentzia

    Honelaco idazquerac hobesten dirade Orotarico Euscal Hizteguian. Ahoscatu beçala, idazten dira.
    Batueraz, ordea, jestu hori jestu idazten da, ceren gestu idatziz guero, /guestu ahoscatzeco arriscuan bailiçateque.

    digeritu edo gestio+ne moducoetan G hobesten da, eta eguiatan berez ez duen ahosquera proposatzen.

    Familia etymologicoac ez dira respectatzen euscara batuan, igoranciaz, ceren gestu eta gestione hitzec elkarren cerikussiric ez balute beçala actuatzen baitute. Bercela, gestu hitza horrela idatzico bailiçateque eta ez jestu (honela ahoscatzen baita).

    Cembat euscaldunec eta cembat erdaldunec daquite hitz hauen clavea?:

    gestione
    congestione = con + gestione
    digestione = dis + gestione
    ingestione = in + gestione
    suggestione = sub + gestione

    % 1era ere ez dira helcen?
    Cergatic?
    Nehorc ez derauelacotz iracatsi.
    Hori raçoina!

  • sumer [sum-/sumpt-] v to take, lay hold of

    *-sumitu
    sumptuario
    sumptuoso
    sumptuositate

    assumitu
    assumptione
    reassumitu

    consumitu
    consumo
    consumible
    consumptione
    consumptivo
    consumitore = consumitzaile
    consumismo
    consumista

    presumitu
    presumible
    presumptione
    presumptivo
    presumptuoso

    resumitu
    resumitore = resumitzaile
    resumen
    resumptione

  • portatu: eraman, eroan

    portable = portagarri
    portabilitate
    portatore = portatzaile (eramaile)

    apportatu
    apportatione

    comportatu
    comportamentu

    deportatu
    deportatione

    exportatu
    exportable = exportagarri
    exportatione
    exportatore = exportatzaile
    reexportatu
    reexportatione

    importatu
    important
    importantia = importancia
    importable = importagarri
    importatione
    importatore = importatzaile

    reportatu
    report
    reportage
    reportamentu

    supportatu
    support = supportu
    supportable = supportagarri
    insupportable = supportaecin

    transportatu
    transport
    transportable = transportagarri
    transportatione
    transportatore = transportatzaile

  • Oraingoan portatu-ren ordez migratu aditza dugu.

    migratu
    migrant = migrante
    migration
    migrativo
    migratore = migratzaile
    migratorio

    EX + migratu : leku batetic migratu

    emigratu
    emigrant = emigrante
    emigratione
    emigrativo
    emigratore = emigratzaile
    emigratorio

    IN + migratu = leku batera migratu

    immigratu
    immigrant = immigrante
    immigratione
    immigrativo
    immigratore = immigratzaile
    immigratorio

    TRANS + migratu leku batean cehar migratu

    transmigratu
    transmigrant = transmigrante
    transmigratione
    transmigrativo
    transmigratore = transmigratzaile
    transmigratorio

  • Labayru hizteguian:

    bizcaiera/batuera

    migrar: migrau/migratu.

    emigrar: emigrau/emigratu, erbesteratu, erbestetu, atzerriratu, joan

    inmigrar: immigrau/immigratu, herriratu, etorri.

    migrau, emigrau, immigrau bizcaitar auquerac ez dira osso elegant.
    Hobeac lirateque bizcaieraz migratu, emigratu eta immigratu, batueraz erabilcen direnac, aleguia.
    Gauça bat da ahosquera eta berce bat idazquera.

  • ovo n 1. egg; 2. [Biol.] ovum

    Euscaraz ondoco derivatuac B-requin idazteac ez daduca deus normaletic, eta anhitz daduca anormaletic. Gu Europan vici gara eta XXI. mendean!

    ovario
    ovariano
    ovarico
    ovariotomia
    ovariectomia
    ovaritis
    ovulo = ovulu
    +ovulutegui
    ovular
    ovicida
    oviscapto = oviscaptu
    ovipositore
    ovipositione
    ovolo
    ovulatu
    ovulatione
    oval
    ovatu
    ovoide
    ovoidal
    oviducto
    oviparo
    oviparitate
    ovoviviparo
    ovo-lacto-vegetariano
    ovocellula

  • Ençun al duçue hauetaricoren bat euscaraz?

    merger [merg-/mers-] v to plunge (into), sink (in)

    *mergitu

    emergitu (ex + mergitu)
    emergente
    emergentia = emergencia
    emersione

    immergitu (in + mergitu)
    immergent = immergente
    immergentia = immergencia
    immersione
    immersivo
    immersu = immerso = immergitu

    submergitu (sub + mergitu)
    submergent = submergente
    submergentia = submergencia
    submergible
    submersible = submergible
    insubmergible
    insubmersibile = insubmergible
    submersione
    submersivo
    submersu = submerso = submergitu

  • Peru_Gabiriko 2021-01-25 20:44

    Josu,

    Zure iruzkinak goitik behera irakurri ditut tiraldi batez, eta esan behar dizut ordu erdi oso majoa eta atsegina izan dudala…

    Eskerrik asko, “iparraldeko citatano” horri!

    Segi horrela!

  • Anhitz esquer, Peru!

    *libere = libre
    *libero = libro
    librequi
    libroqui
    libertate
    libertario
    libertarismo
    liberticida
    liberticidio
    liberatu
    liberatione
    liberatore = liberatzaile
    liberto
    liberal
    liberalismo
    liberalitate
    liberalqui
    liberaltassun
    liberalisatu = liberalizatu
    liberalisatione = liberalizatione
    libertario
    libertarismo
    libertino
    libertinismo
    libertinage
    illiberal
    illiberalitate
    + libratu eta beronen erathorriac

  • Gauça visibleac consideratzen eztitugunean, baina inuisibleac: ecen visibleac demboratacotz dirade: baina inuisibleac, seculacotz.

    2 CORINTHOARREI 4:18 BHNT
    https://bible.com/bible/25/2co.4.18.BHNT

    *seculo
    cecuru
    secula
    secular
    secularismo
    secularista
    secularitate
    secularisatu = secularizatu
    secularisatione = secularizatione

    *sider = içar, astro

    sideral
    sideratu
    sideratione

    consideratu
    considerable
    inconsideratu
    reconsideratu
    reconsideratione

    desideratu = desiratu
    desideroso = desiros
    desiderio = desir
    desiderable = desiragarri
    indesiderable
    desiderativo

    siderostato

    Eta berce bi hauec hurrengoan ikussico:

    visible
    invisible

  • vider = ikussi
    *viditu
    vidente
    invident = invidente
    evident = evidente
    evidentia = evidencia
    clarivident = clarividente
    clarividentia = clarividencia
    omnivident = omnividente
    omnividentia = omnividencia
    visible
    visibilitate
    invisibile
    invisibilitate
    visione
    visionario
    vista
    televista
    televisore
    televisione
    visage = visaia
    visera
    visual
    audiovisual
    visualisatu = visualizatu
    visualisatione = visualizatione
    visatu
    avisatu
    aviso = avisu
    interviditu = entrevistatu
    intervista = entrevista
    previditu
    prevident = previdente
    previdentia = previdencia
    imprevident = imprevidente
    imprevidentia = imprevidencia
    previsible
    imprevisible
    previsione
    *previsto
    imprevisto
    previsore
    providitu
    provident = providente
    providentia = providencia
    providential = providencial
    provisione
    provisional
    approvisionatu
    approvisionamentu
    provisorio
    *proviso
    improvisatu
    improvisatione
    improvisatore = improvisatzaile
    improviso
    disproviditu
    disprovisto
    reviditu = revisatu
    revisione
    revisionista
    revisionismo
    revisore
    revista
    eta abar

  • Ecen gure afflictione arin artegutitacoac eraguiten du gutan gloriataco piçu excellent excellentqui eternalbat.
    2 CORINTHOARREI 4:17 BHNT
    https://bible.com/bible/25/2co.4.17.BHNT

    afflictione. Ikus deçagun beronen familia:

    -fligitu

    affligitu = ad + fligitu
    afflictione
    afflictivo

    confligitu = con + fligitu
    conflicto = conflictu
    conflictivo
    conflictivitate

    infligitu = in + fligitu
    inflictione

    Eta excellent hitzarena?

    *excellitu
    excellent = excellente
    excellentia = excellencia
    excellentqui = excellentequi
    excelso
    excelsitude

  • Baina propheta falsuac-ere içan dirade populuaren artean, çuen artean-ere doctor falsuac içanen diraden beçala, ceinéc secretuqui sar eraciren baitituzte perditionetaco sectác: eta hec redemitu dituen Iauna vkaturen baituté, bere buruén gainera perditione lasterra erekarten duqueitelaric.
    2 PEDRO 2:1 BHNT
    https://bible.com/bible/25/2pe.2.1.BHNT

    perditione:

    Interlinguaco hitza da “perder” hitz internationala. Guc “galdu” erraiten dugu. Latinerazco “perdo, perdere” aditza da.
    Hona hemen erathorriac:

    perdible: Gaztelaniaz ez da erabilcen.

    imperdible: Honetaric dathor gaztelaniazco “imperdible”. Batueraz, mahucatic atherea: kateorratz. Beguira Orotaricoan. Hegoaldeco edonorc daqui cer den segurtassun edo securitate orratz mota hori.

    perdita = perdida
    Bi modutara ahoscatzen da euscaraz:
    pErdida: galera
    perdIda: dei galdu bat denean

    perditione:
    Hitz hau, graphia horreçaz, Leiçarragarena da.
    Orotarico Euscal Hizteguian honela dathor: perdizio, perdizione.
    Ez da nehon aiphatzen Leiçarragaren graphia internationala: perditione.
    Hurrengoan tractatuco dugu nondic formatua den perder, *perditu, perditione hitz eder hauec.

  • Interlinguazco hirur infinitivo motac:

    -AR, -ER eta -IR:

    cantar, currer, partir

    Gaztelaniaz: RAEren arauera:

    cantar, correr, partir

    Batueraz, Euskaltzaindiaren arauera:

    kantatu, korritu / kurritu, partitu

    Bizcaieraz, Labayruren arauera:
    kantau, korridu, partidu

    Naffarreraz (edocein euscalquitan):

    cantatu, curritu / corritu, partitu

    Berauec, berez, participio perfectuac dira. Batueraz, perfectu ez da onharcen termino grammatical guisa.

    PERDER hitzac PERDITIONE erathorria daduca. Imaginatu behar dugu perder hori euscaraz onharcen dugula eta orduan:

    perder = > *perditu

    lorthuco guenuque. Hemendic bucaeraco -U kendu eta -IONE jarrico dugu:

    PERDIT + IONE = > PERDITIONE

    Atzizquia berez -IONE da:

    TU + IONE => TIONE

    T hau participioari dagoquio.

    Adeitassunez

  • Ikussi berri ditugu PERfectu eta PERder/*PERditu verbac.

    Bi hitz hauetan prefixu berdina aguercen çaicu

    PER-: guztiz, ossoqui

    erran nahi duena.

    Cer da perfectua, orduan?

    per + facto = perfecto

    A = > E

    facto euscaraz “eguina” da. Gaztelaniaraco evolutionean: hecho

    perfecto = guztiz edo ossoqui eguina.

    Eta nondic PERDER?

    per + dar = > perder

    Hemen ere A = > E

    dar = eman

    perder = guztiz edo ossoqui emaitea da.

    Hitz internationalen magia!!!

  • PERDER infinitivotic euscarazco *PERDITU participioa lorcen dugu, nondic dathorquigun Leiçarragac erabilitaco PERDITIONE.

    Halaber,
    DAR infinitivotic DATU participioa lorcen dugu. Casu honetan ez dugu * asteriscoaz marcatu, ceren participio hau icen bilhacaturic benetan erabilcen baita.

    Euscaraz: datu
    Gaztelaniaz: dato

    Forma femininoan ere erabilcen da; batetic, DATA (EMANdaco fecha), eta berce alde batetic DATU hitzaren plural modura ere.

    FECHA hitza FACTA (eguina, hau da, gaztelaniazco hecha) hitzaren bilhacaera da.

    Adeitsuqui

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude