Interlingua 3

Interlingua 3 –

Interlingua da lingua international conceptua laburceco hitza.

Ez da hizcunça artificial bat esperanto den beçala. Interlingua hizcunça unificatu bat da, ceinaren azpian anglesac eta hizcunça edota dialecto romanicoec bat eguiten baitute.

Hona hemen haren grammatica’ interlinguarat bererat anglesetic  itzulia.

Interlingua Grammatica

Interlingua 3Interlingua Grammatica honetan hitz internationalac nola dauden eraturic bicain açalcen çaicu. Latineratic eta grecqueratic, batez ere,  dathorquigun hitz eta conceptu sare patrimoniala escaincen deraucu, ceina valiatzen ahal baitugu gure hizcunça(c) hobequi ulercecotz, inferioritate complexuac alde baterat behin bethicotz uztecotz, ecen euscaldunoc nagussi içaitecotz jaio baiquinen eta ez nehoren mempeco içaitecotan.

Içan gaitecen gu gueu!

Interlingua 3

NAFFARRERA

44 pentsamendu “Interlingua 3”-ri buruz

  • Gauça chipienetan leyal dena, handian-ere leyal da: eta gauça chipian iniusto dena, handian-ere iniusto da.
    LUCAS 16:10 BHNT
    https://bible.com/bible/25/luk.16.10.BHNT

    leyal = leial = loyal

    leialqui
    leialquiro

    loyalista
    loyalismo
    loyalitate
    disloyal
    disloyalitate

  • Aurrecoarequin relationaturic dagoenez:

    lege = legue

    legista
    legismo
    legal
    illegal
    legalitate
    illegalitate
    legalisatu = legalizatu
    legalisatione = legalizatione
    legitimo
    illegitimo
    legitimismo
    legitimista
    legitimitate
    illegitimitate
    legitimatu
    legitimatione

    legifero
    legiferatu

    legislatione
    legislativo
    legislatore = legislatzaile
    legislatura

  • rege = regue

    regina = reguina

    regulo
    regal
    regalitate
    vicerege = viceregue
    regicida
    regicidio

    Eta interconnectaturic den regitu aditza eta haren familia hedatua:

    regitu
    regimentu = regimendu
    regimental
    inregimentatu

    regent = regente
    regentia = regencia
    regentatu

    rectore
    rectorato = rectoratu
    rectoral

    recto = rectu
    rectitude
    rectificatu
    rectificable = rectificagarri
    rectificatione
    rectificatore = rectificatzaile

    derecto = deretcho
    derecta = deretcha
    rectilineo
    rectangulo
    rectangular
    recto
    rectal

    corrigitu
    corrigible
    incorrigible
    incorrigibilitate
    correctione
    correctional
    incorrectione
    correctivo
    correctore
    correctorio
    correcto = correctu
    correctessa = correcteça
    incorrecto = incorrectu

    dirigitu
    dirigible
    directione
    directivo
    directiva
    directore
    directorato = directoratu
    directorial
    directorio
    directorial
    directrice = directruz
    directura
    directo = directu
    indirecto = indirectu

    erigitu
    erectile = erectil
    erectilitate
    erectione
    erectore
    erecto = erectu

    regno = regnu (erreinu)
    regnatu
    regnant = regnante
    interregno = interregnu
    regnicola

    regime = regimen

    resuma:
    Emaiten du regal eta regime/regimen hitzen combinationetic sorthua dela gure resuma (erresuma).
    Gure Naffarroaco Resuma ez da certan içan behar regnu (erreinu) bat. Perfectuqui içan daiteque republica bat. Gurea reguea leguearen atzetic doa.

    Adeitassunez

  • Naffarrerazco ge eta gi, francesezco ge eta gi modura ahoscatzen ohi dira, hau da, je eta ji beçala.
    Hegoaldecoec gaztelaniazco je eta ji modura eguiten ohi dute.

    regitu = /rejitu

    Guc batuerazco je eta ji modura ahoscatzea gommendatzen dugu

  • discipulo = discipulu
    discipula

    disciplina
    disciplinal
    disciplinario
    disciplinatu
    interdisciplinario
    multidisciplinario

    Batueraz bide suicida hautaturic DISCI- erabili beharrean DIZI- dute hautatu. DISZI- asqui ez, eta DIZI-.
    Bejondeiela!

    Esquerrac ez dutela “lizifrina” hautatu!

    Elhuyar:

    (Rel.) azote, lizifrina, diziplina

    Adeitassunez

  • penditu [pend-/pens-]

    pendiculo
    perpendiculo
    perpendicular
    perpendicularitate

    pendent = pendente
    pendulo
    pendular
    pendula

    pensile = pensil

    appendItu
    appendice
    appendicitis
    appendicula
    appendicular
    appendicectomia

    dependitu
    dependent = dependente
    dependentia = dependencia
    independent = independente
    ndependentia = independencia

    dispenditu = dispendiatu
    dispendiatu
    dispendio
    dispendioso
    dispensa
    dispensero
    dispensatu
    dispensa
    dispensario
    dispensable
    indispensable
    indispensabilitate
    dispensatione
    dispensativo
    dispensatore
    dispenditore

    expenditu
    expensa
    expenditore = expendedore

    propender
    propensione
    propenso

    suspenditu
    suspenso
    suspensione
    suspensivo
    suspensore
    suspensorio
    suspense

    vilipenditu = vilipendiatu
    vilipendiatu
    vilipendio

  • DISCI eta DIZI,
    BIAK DIRA MAILEGU INDOEUROPARRAK

    DIS, DI eta DES hasten diren guztiak (eta mordoa da)

  • Josu,

    Idazquerari buruz ari naiz.

    Angles eta francesez discipline. Gaztelaniaz disciplina.

    Cer dela eta euscaldunec ridiculua eguin behar diziplina horrequin?

    Adeitsuqui

  • medico
    medicu
    +medicunça
    medical
    medicina
    medicinal
    medicinatu
    medicatu
    medicamentu = medicamendu
    medicamentoso
    medicamentatu
    medicable = medicagarri
    immedicable = medicaecin
    medicatione
    medicastro

  • *vertitu [vert-/-vers-]
    vertice
    verticillo
    verticillate
    verticitate
    vertical
    verticalqui
    verticalitate
    version
    verso
    versetto
    versiculo
    versificatu
    versificatione
    versificatore = versificatzaile
    + versolari
    + versolaritza
    versione
    versionatu
    anniversario
    versatu
    versatile = versatil
    versatilitate
    malversatu
    malversatione
    malversatore = malversatzaile
    tergiversatu
    tergiversatione
    tergiversatore = tergiversatzaile
    ambivertitu
    avertitu
    aversione
    advertitu
    advertent = advertente
    advertentia = advertencia
    inadvertent = inadvertente
    inadvertentia = inadvertencia
    adverso
    adversario
    adversitate
    adversatu
    adversativo
    animadvertitu
    animadversione
    convertitu
    convertimentu = convertimendu convertible
    convertibilitate
    inconvertible
    nconvertibilitate
    conversione
    converso
    conversatu
    conversable = conversagarri
    conversatione
    conversatore = conversatzaile
    controvertitu
    controvertible
    incontrovertible
    controverso
    controversia
    controversista
    divertitu
    divertimentu = divertimendu
    diversione
    diverso
    diversitate
    diversificatu
    diversificatione
    evertitu
    eversione
    extrovertitu
    extroversione
    introvertitu
    introversione
    invertitu
    inversione
    invertina
    inversivo
    inversore
    inverso
    pervertitu
    pervertimentu = perveryimendu
    perversione
    perverso
    perversitate
    pervertitore = pervertitzaile
    revertitu
    reversible
    reversibilitate
    reversione
    reverso
    subvertitu
    subversione
    subversivo
    subversore = subvertitzaile
    transvertitu
    transverso
    transversal
    transversa
    transversatu
    sinistrorso = sinistroverso
    dextrorso = dextroverso

  • Euskaldunak oso diziplinatuak direnez, ez dizute jaramonik egingo, Josu.
    Begira, neu ere oso diziplinatua naiz eta euskara batu txintxoan idazten dut, baina oso gustura irakurtzen dizut, asko ikasten ari naiz zureekin.

  • E preciatua,
    Anhitz esquer çure eritziagatic.
    Ulercen dut adiarazten duçuna.
    Aurreco *vertitu sarreraco hitzac euscaldunec eçagutzen dituzte.
    Eta eçagutu behar dituzte cerbait içanen badira.
    Baten batec erranen du: Baina horiec euscara al dira?
    Bai, erançunen nuque nic.
    Euscara eta lingua internationala (interlingua grecolatinoa), ceren gaztelania, frances eta anglesean aguercen baitira. Dira forma angloromanicoac.
    Graphia alda daiteque, baina conceptu sare hori buruan eduqui behar dugu euscaldunoc. Derrigorrez. Euscararen bidez ez bada, erdararen baten bidez.
    Hitz international guzti horiec gure gureac dira etche eta mahai beçaimberce. Guri dagozquigu lehen mailaco europarrac garelacotz.
    Nire systemaren bidez, blockean ikasten dira guero nahi dugun hizcunçan erabilcecotz: euscaran, francesean, espainolean eta anglesean.
    Ohartu behar gara “diziplina” ez dela gaztelaniari laphurtutaco verba bat, baina gaztelanian ere hartu duten hitz baten aurrean gaudela, lingua internationalean “disciplina” idazten dena.
    Gueuc ez daducagu escubide gutiagoric espainolec, francesec edo anglesec baino.
    Adeitassunez

  • Erabat ados zurekin, Josu. Batera zein bestera erabiliko ditugu hitz horiek: euskaraz ez bada, erdaraz. Guztiak euskaran integratuz gero, alde batera utz genitzake erdarak; bestela, beti izango gara haien morroi.

  • Gilen,
    Anhitz esquer!
    Erdarac ere behar ditugu, baina morroinqueria kendu behar dugu burutic behin bethicotz. Ez gara nehoren sclavo.

    Adeitsuqui

    dicer [dic-/dict-] erran, essan

    Oharra: Asterisco batez marcaturic doaz euscaran ençun ez ditudanac.

    *dicitu, *dictu
    *indicible = indecible

    dictione
    dictionario
    jurisdictione

    *dicto
    verdicto = veredicto
    dictatu
    dictamine
    dictatore
    dictatorial
    dictatura = dictadura

    contradicitu = contradecitu
    contradictione
    contradictore
    contradictorio

    *disdicitu
    *disdicimentu

    *edicitu
    edicto = edictu

    *indicitu
    indictione

    *interdicitu
    interdictione
    interdicto = interdictu

    predicitu
    predictione
    predictore

    *benedicitu
    benedictione
    benedicto = benedictu

    juridico
    juridicoqui

  • figer [fig-/fix-] v to drive in, thrust in

    figitu = fixu

    Oharra: Derivatu hauetaco X (cs) lettrac’ Hegoaldean maiz gaztelaniazco J-ren doinua daduca. Berce batzuec euscarazco X-ren soinuaz eguiten dute hobequixe. Incluso TS-requin iracurriac gara: fitsatu

    fixu
    fixo
    fixitate
    fixatu
    fixable = fixagarri
    fixatione
    fixativo
    fixatore = fixatzaile
    antefixa: Anglesez: antefix

    *affigitu
    affixo
    affixu
    affixatu

    *prefigitu
    prefixo
    prefixu
    prefixatu

    *suffigitu
    suffixo
    suffixu
    suffixatu

    *transfigitu
    transfixione

    *crucifigitu
    crucifixione
    crucifixore = crucificatzaile
    crucifixo
    crucifixu
    crucificatu
    +
    gurutzefikatu
    gurutzefika

  • Aurrecoarequin relationaturic:

    fichatu
    fiche = ficha
    fichable = fichagarri
    fichage: Ahosquera: fichaje
    fichero = fichategui

    affichatu
    affichable = affichagarri
    affichage: Ahosquera: affichaje
    affiche

  • Euscara batuan osso gauça onac iracurcen dira. Idazle onac ditugu.
    Zuzeun bertan ere miragarriqui idazten duten collaboratzaileac ere baditugu.
    Nire esquerrona haiendacotz, bihotz bihotzetic.
    Gauça bat da hizcunça bera, eta berce bat hautatzen den graphia edo grafia.
    Neuc graphia internationala nahiago dut, hau da, Leiçarragac eta lanquideec hautatu çutenac naffarrera fincatzeco orduan. Osso erabaqui garrancitsua içan cen natione bilhaca guintecençat.

  • NATION hitz internationala:

    anglesez: nation
    francesez: nation

    naffarreraz: natione
    batueraz: nazio
    bizcaieraz: nazino
    gaztelaniaz: nación
    catalanez: nació

    Naffarreraz NATIONe idazten dugu hobequi declinatzecotz, ACTORe idazten dugun raçoin berdinagatic.
    Hitzac, berez, NATION eta ACTOR dirade.

    Graphia internationala hautatu çuten Leiçarragac eta bere taldeac naffarreraz idaztecotz.

    /nazione ahoscatzen çuten hori manera internationalerat idaztea erabaqui çuten: natione. Espainolec berdin eguin balute nation idatzico luquete eta /nación ahoscatu. Catalanec nation idatzi leçaquete, /nació ahoscatu arren.
    Baina differencia marcatu behar dute, ança, herri minorizatu eta minableec.
    Frances eta angles çaharrec nacion/nacioun idazten çuten, gascoinec eta occitanoec eguiten duten beçala.
    Baina anglesec, batez ere, eguin çuten Back to Roma & Athenas.
    /neishen, edo ancerarat, ahoscatu arren, erabaqui çuten NATION idatzico çutela. Ongui erabaqui ere.
    Gauça bat baita ahosquera eta berce bat idazquera. Arras gauça differentac!
    Leiçarragac eta’ ecin arguiroago idatzitaco natione, Orotarico Euscal Hizteguian nazione modura aguercen çaicu. Hori trampa da, ceren euscaldunac ez baiquinen analphabeto.
    Nehondic ere ez.
    Euscaldunac ez dira içan seculan ingurucoac baino analphabetoago. Berdin ancean, bai. Erdianalphabetoac.
    Baina ez denac! Oraino ere ez!
    Behin erabaquiric campoco hitzac nola idatzico ciren, hau da, berceen modura, euscal hitzac ere systema berean emanen ciren. Bide internationala eta erracena, hain çucen ere.
    Horixe gure bidea!

  • Honela dioscu Orotarico Euscal Hizteguiac, hau da, Michelenaren hizteguiac, hau da, Ibon Sarasola eta Cia.ren hizteguiac:

    nazio.
    (SP, Urt III 285), nazione (Urt III 285, Gèze), nazino (V-gip), nazioe, nazinoe. Ref.: Etxba Eib y Elexp Berg (naziñua). Nación.

    natione’ existitu ez baliz beçala.

    Non dago, bada, Leiçarragaren eta berce molesto batzuen nationea?

    Non dago, eta certan, gure nationea?

    Baturaco, aldez aurretic erabaquitaco forma erabaqui dute: nazio: na/zi/o

    Ederto!

    Bizcaitarron

    nazino edota nazinoe bazterrerat
    naziño edo naziñoe are bazterragorat

    Asqui hurbil daude natione-tic, ezta?

    Horixe!

    Espainolec nación hautatu dute, hori içan baitzen “espainol” guztioi imposatu nahi ceraucuten ahosquera “normal”a. Catalan, galego eta euscaldunac barne.

    Batuistec berdin eguiten dute haien nazio-arequin. Berdin berdina.

    Idatz badeçagu natione, euscaldun bakoitzac guero ahosca deçaque ohi duen modura: nazione, nazio, nazino, nasiño, etc.

  • Lanak ditut igertzen, Josu, zure postak interlinguari buruz edo “nafarrera batua” delako zure idiolektoari buruz ote diren. Susmoa dut, baina, bi gauzak bat direla zuretzat.

  • nascer [nasc-/nat-] jaio, sorthu
    *nascitu
    nato = natu
    nascent = nascente
    nascentia = nascencia
    nascimentu = nascimendu
    nativo
    nativa
    nativismo
    nativista
    nativitate
    nativisatu = nativizatu
    nativisatione = nativizatione
    nato = natu
    natal
    natalitate
    prenatal
    antenatal
    cognatu = coinatu
    cognata = coinata
    cognatione
    innato
    neonato
    nonnato renascitu
    renascent = renascente
    renascentia = renascentia
    renascimentu = renascimendu
    nasciturus = nascituro
    natione
    national
    nationalismo
    nationalista
    nationalitate
    nationalisatu = nationalizatu
    nationalisatione = nationalizatione
    disnationalisatu = disnationalizatu
    disnationalisatione = disnationalizatione
    antinational
    conational
    international
    internationalismo
    internationalista
    internationalitate
    internationalisatu = internationalizatu
    internationalisatione = internationalizatione

    natura
    naturismo
    naturista
    natural
    naturalismo
    naturalista
    naturalistico
    naturalitate
    naturalisatu = naturalizatu
    naturalisatione = naturalizatione
    conatural
    innatural
    supernatural
    denaturatu
    disnaturatu
    disnaturant = disnaturante
    disnaturatione

  • corde = bihotz

    corde: conorteren synonymoa.

    Oharra: Badirudi azquen hau conforte, confortatu-tic dathorqueela.

    cordial
    cordialqui
    cordialitate

    concorde
    concordia
    concordatu
    concordant = concordante
    concordantia = concordancia
    concordato = concordatu
    concordatario

    discorde
    discordia
    discordatu
    discordo = discordu
    discordant = discordante
    discordantia = discordancia

    accordatu
    accordo = accordu
    accordio
    accorde
    accordion = accordeoi
    accordionista
    accort = accord
    accord = accort
    accordante
    accordable
    accordant = accordante
    accordantia = accordancia
    accordatore = accordatzaile
    accordatura
    disaccordatu = desaccordatu
    disaccordo = disaccordu = desaccordu

    recordatu
    recordo = recordu
    record
    recordatorio

    cordiforme

    misericorde
    misericordia
    misericordioso

  • forte
    = borthitz
    = *fuerte

    fortia = força = borcha

    fortiatu = forçatu = borchatu
    fortiamentu = fortiamendu = forçamentu = forçamendu = borchaqueta
    fortiatore = fortiatzaile = forçatore = forçadore = forçatzaile = borchatzaile

    fortalessa = fortaleça
    fortino = fortin

    effortiatu = efforçatu = esforçatu
    effortio = efforçu = esforçu

    reinfortiatu = reinforçatu
    reinfortiamentu = reinfortiamendu = reinforçamendu

    fortitude
    fortissimo
    fortificatu
    fortificant = fortificante
    fortificable
    fortificatione

    confortatu
    conforto = confort
    confortable
    confortatione
    reconfortatu

    contraforte

    pianoforte

    aquaforte
    aquafortista

  • corde = bihotz honetaric subfamilia hau:

    corage: Ahoscaturic: coraje

    cora- = cura-
    curaia, curaios, curaiatu…

    coragiatu = corajatu
    coragioso = corajoso = corajos =

    discoragiatu = discorajatu = descorajatu
    discoragiamentu = discorajamentu = discorajamendu = descorajamendu

    incoragiatu = incorajatu = encorajatu
    incoragiamentu = incorajamentu = incorajamendu = encorajamendu

    Leiçarragac courage idazten du, ceinagatic cora- edo cura- gabe, coura- modura berrescriba daitezque goico hitz guztiac.

  • voler
    = * volitu

    volitione
    volitivo

    benevolo
    benevolent = benevolente
    benevolentia = benevolencia

    voluntate
    voluntario
    involuntario
    voluntariato = voluntariatu

    vorondate
    volondres = volondros

  • ben = bene

    = ongui, ondo, onsa

    benque = beinque

    Oharra: Ondoco euscal hitzetan ere ben/bene hori adverbio hau berau datzala uste dut. Nehori ez deraucot honelacoric iracurri:

    benetan
    bene-benetan = ben-benetan

    bien! = ben! = bon! = bueno! = beno!

    benigno
    benignitate
    benefico
    beneficio
    beneficiario
    beneficiatu
    beneficent = beneficente
    beneficentia = beneficencia
    benefactore
    benevolo
    benevolent = benevolente
    benevolentia = benevolencia
    benedicatu = bedeincatu
    benedictione
    benedicto = benedictu
    benedictino

  • mal = male
    = charto, gaizqui

    malo!
    chorimalo
    mal fin eguin
    malestar
    malagana

    malitia = malicia
    malitioso = malicioso = malicios

    malefico
    malefica
    maleficio
    maleficent = maleficente
    maleficentia = maleficencia

    maligno
    malignitate
    malignatu
    malignant = malignante

    malformatu
    malformatione

    malsano

    malevolo
    malevolente
    malevolentia

    malfamatu
    maleducatu

    maledicitu = maledecitu
    maledicatu = madaricatu
    maledicent = maleducente
    maledicentia = maledicencia

    maledictione = madaricacione
    maldicione
    madaricione

    Oharra:

    maledicto = maledictu

    maltractatu
    maltractamentu

    Ikus anglesezco cerrendatcho hau. Horietatic asco naffarreraz erabilcen ahal dira perfectuqui:

    A
    malabsorbed
    malabsorption
    malabsorptive
    maladapt
    maladaptability
    maladaptable
    maladaptation
    maladaptative
    maladapted
    maladaptive
    maladdress
    maladherence
    maladjusted
    maladjustment
    maladminister
    maladministration
    maladministrator
    malaligned
    malalignment
    malapert
    malapplied
    malapportioned
    malapportionment
    malapposed
    malapposition
    malappropriate
    malappropriation
    malarticulate
    malassimilation
    C
    malcirculation
    malcode
    malcommunication
    malcompensate
    malcompensation
    malcondition
    malconformation
    malcontent
    D
    maldescent
    maldeveloped
    maldevelopment
    maldifferentiation
    maldigest
    maldigested
    maldigestion
    maldigestive
    maldisposition
    maldistributed
    maldistribution
    E
    maleducation
    maleducative
    malemploy
    malemployed
    malemployment
    malexecution
    F
    malfeature
    malfed
    malfixation
    malfolded
    malfolding
    malformity
    malformation
    malformatted
    malformed
    malfunctional
    G
    malgovernance
    I
    maliferous
    malinfluence
    malinformed
    malintent
    malinvest
    malinvestment
    malism
    J
    maljunction
    M
    malmanagement
    N
    malnormal
    malnourish
    malnourishment
    malnutrition
    O
    malobservation
    malocclude
    malocclusion
    malodor
    malodorous
    malodour
    maloperation
    malorganization
    malorientation
    maloriented
    P
    malparkage
    malparry
    malperfusion
    malpigmentation
    malplacentation
    malpose
    malposition
    malpositioned
    malposture
    malpractice
    malpractitioner
    malpresentation
    malproliferation
    R
    malresorptive
    malrotated
    malrotation
    S
    malsegregation
    T
    maltracking
    maltreat
    maltreatment
    U
    malunion
    malunited

  • bon: on

    bon! = bueno! = beno!

    bono
    bonus

    bonobus

    abonatu
    abonamentu = abonamendu

    bonitate = bontate = bondade

    bonificatu
    bonificatione

  • Ikussi dugu gorago:

    maledictione = madaricacione
    maldicione
    madaricione

    Pensa liteque TIONE eta CIONE bi atzizqui different direla. Ez da hola.
    Bigarrena euscarari egoquituago edo dela erran gueneçaque.

    Dena dela, uste dut casu guztietan TIONE, cein CIONE ahoscatzen baita, hauturic hoberena dela:

    madaricacione-ren ordez madaricatione

    Halaber:

    burutatione

    ceinec bere baithan harcen bailituzque ahosquera possible guztiac:

    /burutazio
    /burutazino
    /burutazinoe
    /burutazione

    Adeitassunez

  • Josu tokai,

    Hire helburua noblea duk, baina oso arriskutsua euskerarentzat.
    Behintzat sakonki eztabaidatu beharra dakusaat.

    Lehen hiru proposamenak ikusi dizkiat: LEGE, REGE, DISZIPLINA

    LEGE: tira.
    joan-etorriko mailegua duk: hots, euskeratik dator (eta ez latinetik, gehienek uste bezala).
    LEA-GE “kanpo-libre (lea) gabezia (ge)”. Zentzu hori gordetzen du euskeraren artxiboak.
    Baina LEX hitza hartzen badugu oinarritzat…., lehenik, euskeraren balio antropologiko hori galtzen diagu (eta indoeuropeoek ez dakite ezer euren hitzen esangureaz.

    Eta hona hemen galdera:
    Merezi ote LEX erroa eta horren eratorri iladara jotzea?
    Merezi ote LEGE erroaren pentsaera edo balio antropologikoa galtzea?
    Merezi ote ARAU erro garrantzitsua albora uztea?

    nAHI BADUK, Josu, jarrai dezakegu dialektikarekin

  • Josu Naberan jauna,
    Placer handiz!
    Ez diat uste neureac direnic arriscutsuac euscararençat. Neholat ere ez.
    Guztiz contracoa erraiterat ausartuco ninduquec.
    Solutionea diat emaiten. Behin bethico solutionea.
    Hemendic aitzina euscaldunec ditec hitza eta erabaquia. Haiei diagotec. Beraz, ez ciaitac niri hori, ceren berceec erabaqui behar duten contua baita hori.
    On hartu ala gaitz hartu.
    LEGUE/LEGE dela eta… nic ez diat contutan hartu LEX hori; derivatuetaric atheratzen baitira, hitz familia ossoa contemplatuaz, oinharrizco formac lingua internationalean.

    Naffarrera deithu nahi ukan dudan euscara’ çabalagoa, hedatuagoa, extensoagoa duc Euskaltzaindiaren euskara batua baino. Euskara hau murritza duc, selectivoa.
    Nic Orotarico Euscal Hizteguia minimotzat harcen diat, baina ez duc ossoa. Hiztegui honec ez ditic barne harcen euscaldun guztion hitzac eta erranmoldeac. Labur gueratzen duc, osso labur, ceren euscaldunen hizcunça “euskaltzain”ec uste duten baino ascoçaz hedatuagoa, joriagoa eta aberatsagoa baita.

    Ez diat uzten alborat ARAU hitza, ez eta berce bakar batto ere. Euscaldun guztion hitz guztiac ditiat abiapunctu.

    Berdin ciaitac nondic hartu dituzten, dela gaztelaniatic edo francesetic, dela anglesetic. Edo berce ceinnahi erdarataric.

    Euscaldun guztion garunetan bor bor eta pil pil dabilçan hitz eta verba guztiac dituc gure.

    Adeitassunez

  • FACER
    fac-/fact- = eguin
    Gaztelaniaz: hacer.
    F-tic H-rat euscararen eraguinez.

    facile = facil

    Oharra:
    FACILe berez FACIBLE da = eguingarri
    Contracoa DIFFICILe da, hau da, dis/des + facile = deseguingarri.

    facilitate
    facilitatu
    facilitatione
    facultate
    facultativo

    difficile = difficil
    difficultate
    difficultoso = difficultos

    facible
    facibilitate
    infacible
    infacibilitate

    facticio

    factione
    factionario
    factioso = factios

    factore
    factoria

    factura
    facturatu
    facturatione

    facto
    de facto

    artefacto = artefactu

    facitore
    = factore

    Ondoco derivatuetan fac-/fact- aditz erroa fic-/-fect- moldera passatzen da. Idea bicaina!

    AD + FACER
    affic-/affect-

    affectible
    affectibilitate
    affectione
    affectionatu
    disaffectione
    disaffectionatu
    affectivo
    affecto = affectu
    affectuoso = affectuos
    affectatu
    affectable
    affectatione

    CON + FACER
    confic-/confect-

    confectione
    confectionatu
    confectura
    confecto = confectu
    confectero
    confecteria

    DE + FACER
    defic-/defect-

    deficient = deficiente
    deficientia = deficiencia
    defectible
    defectibilitate
    indefectible
    indefectibilitate
    defectione
    defectivo
    defecto = defectu
    defectuoso = defectuos

    EX + FACER
    effic-/effect-

    efficace = efficaz
    efficacia
    inefficace = inefficaz
    inefficacia
    efficient = efficiente
    efficientia = effuciencia
    inefficient = inefficient
    inefficientia = ineffucencua
    coefficient = coefficiente
    effectivo
    effecto = effectu
    effectuatu
    effectuatione

    IN + FACER
    infic-/infect-

    infectione
    infectioso = infectios
    disinfectione
    infectivo
    infecto = infectu
    infectatu
    disinfectatu
    infectatore = infectatzaile
    disinfectant = disinfectante
    disinfectatore = disinfectatzaile

    PER + FACER
    perfic-/perfect-

    perfectible
    perfectibilitate
    imperfectible
    imperfectibilitate
    perfectione
    perfectionatu
    perfectionamentu = perfectionamendu
    imperfectione
    perfectivo
    perfecto = perfectu
    imperfecto = imperfectu
    plusquamperfecto = plusquamperfectu

    plus quam … = … baino guehiago

    PRE + FACER
    prefic-/prefect-

    prefectoral
    prefectura
    subprefectura
    prefecto = prefectu
    subprefecto = subprefectu

    PRO + FACER
    profic-/profect-

    proficient = proficiente
    proficientia = proficiencia
    profecticio

    RE + FACER
    refic-/refect-

    refectione
    refectorio

    SUB + FACER
    suffic-/suffect-

    sufficient = sufficiente
    sufficientia = sufficiencia
    insufficient = insufficiente
    insufficientia = insufficiencia

    Ondocoetan aditz erroaren vocala ez da aldatzen:

    CONTRA + FACER
    contrafac-/contrafact-

    contrafactione
    contrafactore
    contrafacto = contrafactu

    DIS + FACER
    disfac-/disfact-

    disfacto = disfactu
    disfacta

    RE + FACER
    refac-/refact-

    refactione

    Berce derivatu edota erathorri batzu:

    *calefacitu
    calefaciente
    calefactione
    calefactore

    *manufacitu
    manufactura
    manufacturario = manufacturero
    manufacturatu
    manufacturatione

    *satisfacitu
    satisfacent = satisfacente
    satisfactione
    satisfactorio
    satisfacto = satisfactu

    *benefacitu
    benefactore

    *olfacitu
    olfactione
    olfactivo
    olfactorio

    facsimile = facsimil
    facsimilar

    Guehi berce hauec:

    -ifico
    calorifico
    pacifico
    scientifico
    etc.

    -ificatu
    amplificatu
    clarificatu
    magnificatu
    petrificatu
    edificatu
    significatu
    etc.

    -fice
    artifice
    aurifice

    *ficio
    artificio
    edificio
    beneficio
    orificio
    etc.

    *ficial
    artificial

    *ficioso
    artificioso = artificios

  • Josu,

    Orotarico Euscal Hizteguia hemen daducaçu:

    https://www.euskaltzaindia.eus/oeh

    Adeitsuqui

  • consolatu

    solacio
    Anglesez: solace
    Gaztelanian baditugu derivatu hauec: solaz, solazar…
    Euscarazco solas, solhas eta jolas ethorqui berberau daducaquete.

    consolo = consolu
    Gaztelaniaz: consuelo

    consola
    consolable = consolagarri
    inconsolable = consolaecin
    consolatione
    consolativo
    consolatore = consoladore
    + consolagailu
    + consolatzaile
    consolamendu
    consolatorio
    inconsolatu
    disconsolatu = desconsolatu
    disconsolo = desconsolu

  • forma

    formula
    formulario
    formulatu
    formulatione

    formal
    formalismo
    formalista
    formalitate
    formalisatu = formalizatu
    formalisable = formalizable = formalizagarri

    formatu
    formatione
    malformatione
    formativo
    formatore = formatzaile
    formato = formatu

    conformatu
    conformatione
    comforme
    conformista
    nonconformista
    conformitate
    nonconformitate

    deformatu
    deformatione
    deforme
    deformitate

    informatu
    informant = informante
    informatione
    informativo
    informatore = informatzaile
    informe

    reformatu
    reforma
    contrareforma
    reformismo
    reformista
    reformable = reformagarri
    reformatione
    reformativo
    reformatore = reformatzaile

    transformatu
    transformismo
    transformista
    transformable = transformagarri
    transformatione
    transformativo
    transformatore = transformatzaile

    -forme
    aculeiforme
    vermiforme
    multiforme

    uniforme
    uniformatu
    uniformitate
    uniformisatu = uniformizatu
    uniformisatione = uniformizatione
    uniformisatore = uniformizatzaile

    pro forma

  • Kaixo Josu.
    Barriro natorkiak.
    Jabetzen nauk interlingua egitean hizkuntza indeuropeoak (ariera) jartzen duala oinarri bakartzat: angelesa, frantzesa, gaztelera.
    Irizpide oso mugatua, nire ustez.

    Hor daukak, adibidez, gazteleraen barruan euskal/iberierazko hitz mordo bat (eginda diat zerrenda luze bat) euskeratik irakurtzen direnak.
    Hor daukak grekoan ere, euskerak eraman zituen erro bisilaboak; eta maila apalagoan bada ere, latinean halaber. Horiei lehentasuna eman behar zaiela uste diat.

    Erizpide murritzegian habilela uste diat.

    Gero jarraituko diat fonetika-arazoekin.
    Jakin behar duk euskera digante bat dela, alboko hizkuntzekin alderatuta; hori irakurri nioan hemengoa ez den hizkuntzalari bati, eta ni ere orain jabetu nauk, Etimologia Hiztegia egiterakoan

  • Josu Naberan jauna,

    Erizpide murritzeguian nabilela?

    Euscaldunoc vici gaituc vici garen lekuan.
    Euscaldunoc ikasten ditugun hizcunçac anglesa eta hizcunça romanicoac dituc, espainola eta francesa, batez ere.

    Euscaldunac differentac baguina edo berce leku batean vici baguina, nire erizpidea ere different luquec.

    Nire hitz familietan aguercen diren hitzac euscaldunec daquizquitenac dituc edo noizbait ikassi beharco ditiztec.

    Gauden egoerari egoquiturico erizpidea duc nirea.

    Adeitassunez

  • -ferer [-fer-/-lat-]

    -feritu & -latu

    Erro bi ditu aditz honec, -fer- eta -lat-. Berez aditz biren aurrean aurkitzen gara, ceinec bat eguin baitute.

    afferitu
    afferent = afferente

    circumferitu
    circumferent = circumferente
    circumferentia = circumferencia
    circumferential = circumferencial
    semicircumferentia = semicircumferencia

    conferitu
    conferentia = conferencia
    conferential = conferencial
    conferentiatu = conferenciatu

    defereritu
    deferent = deferente
    deferentia = deferencia

    differitu
    different = differente
    differentia = differencia
    differential = differencial
    differentiatu = differenciatu
    differentiatione
    indifferent = indifferente
    indifferentia = indifferencia
    indifferentismo
    indifferentista
    equidifferent = equidifferente
    dilatorio

    efferitu
    efferent = efferente
    *elatu
    elatione

    inferitu
    inferentia = inferencia
    inferible

    interferitu
    interferentia = interferencia

    offeritu = offritu = offrecitu
    oblatione
    offertorio
    offerta
    offertatu

    preferitu
    preferent = preferente
    preferentia = preferencia
    preferential = preferencial
    preferentialismo = preferencialismo
    preferentialista = preferencialista
    preferible
    preferibilitate

    proferitu
    proferent = proferente
    proferentia = proferencia

    referitu
    referent = referentr
    referentia = referencia
    relatione
    correlatione
    relativo
    relativitate
    relativismo
    correlativo
    relatore
    relatatu
    correlatatu
    relato = relatu

    suffritu
    suffrent = suffrente
    suffrentia = suffrencia
    suffrible = suffrigarri
    insuffrible = suffriecin
    suffritore = suffritzaile

    transferItu
    transferimentu = transferimendu
    transferent = transferente
    transferentia = transferencia transferible = transferigarri
    intransferible = trabsferiecin translatione
    translatatu
    translatore = translatatzaile
    translataçale = translatatzaile

    *legisferitu
    legislatione
    legislativo
    legislatore = legisladore
    legislatura

    -fero
    aurifero
    argentifero
    aurifero
    carbonifero
    crucifero

  • Antton Erkizia 2021-02-14 13:17

    Osasun etxean eskaera-orria bete behar izan nuen atzo edo herenegun eta neure buruari galdezka hasi nintzaion: ze hizkuntzetan beteko ote dut eskaera ongi eta zehatz uler nezaten?…Interlingua honetaz oroitu nintzen…
    “Hoja de petición de atención” ezartzen zuen.
    Euskeraz: “Harreta eskaera-orria”.
    Euskera moderno batean, agian ezarri beharko luke: “Attentione petitione foliuma”?

    (Ez naiz ari adarrak jo asmotan gero. Zinez -edo seriosment- ari naiz).

  • Antton Erkizia 2021-02-14 13:29

    “Interlingua” da proposatzen duzuna, Josu Lavin, inguruko hizkuntzei jarraiki.
    Baina aldiberean, Leiçarragaren aditza forma klasikoak berreskuratzea da zure aldarria.
    Kontxo, hor contradictionea ikusten dut.

    (Kontradikzioak ez dira txarrak, ez onak. Beti ere, proposamenak egitera ausartzen zara eta hori eskertzekoa da, lozorro-mozorro garaiotan)

  • Antton,

    “Arreta escaera orria” osso ona dela iruditzen çait.

    Leiçarraga eta’ nic proposatzen dudan bide berberetic doaz. Hau da nire proposamena haiena da, berdina.

    Neuc derauçut/drauçut erabilcen dut. Berdin onac dira diçut eta deutsut.

    Naffar Translator programmac automaticoqui passatzen du euscara’ naffarrerarat:

    naffarrera.eus

    Proba eçaçu!

    Beguira, atentzio sarreraren itzulpena. Euscalçaindiaren hizteguitic:

    atentzio iz. Arreta. Ik. aditasun. Atentzio handiz jarraitzen zituen osabaren azalpenak.
    atentzioa eman Norbaiti zerbait deigarria edo bitxia iruditu. Horren edertasunak atentzioa eman dit. Ez da erraz Londreseko metroan atentzioa ematea. Izkina ez oso argitsu batean, koadro bat ikusi nuen, atentzioa eman zidana.

    attentione iz. Arreta. Ik. aditassun. Attentione handiz jarraitzen cituen ossabaren açalpenac.
    attentionea eman Norbaiti cerbait deigarria edo bitchia iruditu. Horren edertassunac attentionea eman deraut. Ez da erraz Londoneco metroan attentionea emaitea. Izquina ez osso arguitsu batean, quadro bat ikussi nuen, attentionea eman cerautana.

    atentzio attentione da naffarreraz,
    arreta arreta da, eta
    aditasun aditassun.

  • vincer [vinc-/-vict-]

    vincitu = vencitu = vençutu
    vincimentu = vencimendu
    vincibile = vençugarri
    invincibile = vençuecin
    invincibilitate = vençuecintassun
    vincitore = vencedore = vençutzaile

    Oharra:
    ce, ci L, N edo R ostean TZE, TZI ahoscatzen dira.
    ça, ço, çu L, N edo R ostean TZA, TZO, TZU ahoscatzen dira.

    victore
    victoria
    victorioso
    invicto = invictu
    convincitu = convencitu
    convincimentu = convencimendu
    convictione
    convicto = convictu

    evincitu
    evincible
    evictione

    revincitu = revencitu

    provincial
    provincialismo

  • esser/ser aditzaren derivatuac:

    essente = -sente (absent, present)
    ente
    entitate

    essentia = essencia
    essential = essencial
    essentialitate = essencialitate
    quintessentia = quintessencia
    = quintaessentia = quintaessencia

    absent = absente = *ausente
    absentia = absencia = * ausencia
    absentismo
    absentista
    absentatu = * ausentatu

    present = presente
    presentia = presencia
    presential = presencial
    presentatu
    presentable = presentagarri
    impresentable = presenraecin
    presentatione
    presentatore = presenratzaile
    representatu
    representante
    representable = representagarri
    representatione
    representativo
    representatore = representatzaile

    presentismo
    presentista

    Gaztelaniazco forma bi hauec elkarrizquetetan ençuten ahal dira:

    es que
    o sea

    futuro

    Oharra: Berez, hitz hau içan aditzaren participio futuroa da = içanen dena.
    Hauexen modura
    nascituro = jaioco dena
    morituro = hilco dena

    futurismo
    futurista

  • nomine

    *nombre = icen
    *nombre = numero, copuru
    Anglesez: number
    Leiçarragac nombre eta auri nombre (numero aureo)
    Badirudi gurutzatu direla nomine eta numero hitzac.

    nominal
    nominalismo
    nominalista
    nominatu
    innominable
    nominatione
    nominativo
    nominatore = nominatzaile
    innominatu
    denominatu
    denominatione
    denominativo
    denominatore = denominatzaile
    renominatu
    renomine = renombre = *errenume
    renominatu
    prenomine = prenombre
    pronomine = pronombre
    pronominal
    supernomine
    supernominatu
    nomenclatu
    nomenclatore
    nomenclatura

    plurinominal

    multinomio
    binomio

    Erranmoldeac:
    inomine batean = in nomine batean
    inomine santi batean = in nomine sancti batean
    in nomine Patri

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude