Martin de Arzadun Ubidea

Martin de Arzadun Ubidea –

Martin de Arzadun Ubidea jauna (Durango, Bizcaia, 1675-1741) abade eta euscal idazlea içan cen.
Santi Onaindiaren ustez, bi mendetan, provechu haundicoa, ikassiena, herricoiena eta çabalduena içan da bere Doctrina Christianeen Explicacinoa (1731, Gasteiz).

DOCTRINA CHRISTIANEEN EXPLICACINOA

Bere obrattoac hamaborz bat editione eduqui çuen, ceinari esquer millaca bizcaitarrec ikassi baitzuten iracurcen, idazten eta memorizatzen euscaraz. Juan Irazustac guipuzcoarrençat eguin çuena, Martin Arzadunec eguin çuen bizcaitarrençat. Bioi gure esquerronic hoberena.
Hona hemen, cein urthetan eta non arguitaratu ciren berreditioneoc:
1758, Iruña; 1815, Bilbao; 1830, Bilbao; 1841, Bilbao; 1855, Bilbao; 1856, Bilbao; 1858; Valladolid; 1861, Valladolid; 1869, Valladolid; 1873, Valladolid; 1890, Bilbao; 1895, Durango; 1900, Durango; eta 1905, Durango.
Iracur iruzquinac, othoi.

Martin de Arzadun_Ubidea

Josu Lavin

NAFFARRERA

23 pentsamendu “Martin de Arzadun Ubidea”-ri buruz

  • Josu Lavin

    Liburua descargatzeco clic eguiçu argazquiaren azpico tituluan.
    On deguiçuela!

  • Josu Lavin

    Arzadun jaunac erabilirico hitzen cerrenda:

    https://www.dropbox.com/s/rb4bz1v9d6qune0/Arzadun%20CERRENDA.txt?dl=0

    H ez da consideratu,
    V lettra B barruan,
    Ç lettra Z bailicen,
    Ñ lettra N baliz beçala.
    Y lettra I modura

  • Josu Lavin

    Cerrenda azterturic ikusten ahal dugu nola AHO honela aguercen çaicun:

    ahoan 1
    Ahoan 1
    ahoco 3
    ahoen 1

    Era berean VICI, VICITZE eta VICITZA

    vici 1
    vicia 1
    viciac 3
    vicicea 5
    vicien 1
    viciza 2

    bethi ere V-az euscara classicoan beçala, euscalqui guztietan.

    Ondoco formac ere normalac ciraden bizcaieraz ere:

    emaiten 12
    emayten 4
    icharaiten 3
    icharayten 2
    idaraiten
    izaitea 3
    izaitera 1

    Adeitsuqui

  • Josu Lavin

    Naffarrerazco OSSO hitza bethi berdin:

    osso 1
    ossoa 3
    ossoagaz 1
    ossoric 1

    JESSARRI, ordea, honetara:

    jassarri

  • Josu Lavin

    TS representatzeco S:

    deuso = deutso

    Behin SS:

    lossa = lotsa

    TZ eta Z bethi berdin, za, ce, ci, zo eta zu:
    vicice = vicitze
    viciza => vicitza

    Bizcaitar euscaldun haiec hitza ikussita bacequiten nola ahoscatu behar çuten.

  • Josu Lavin

    Çathiño bat idea eguin deçaçuen:

    Fedeco Articuluac diraz amalau; Leleengo zazpirac pertenecietan jacaz Jaunen Divinidadeari, da beste zazpirac Christoen Humanidade Santeari: Divinidadeari pertenecietan jacazanac diraz onec: Leleengoa sinistu, Jaungoyco baten guztiz poderossoagan. Bigarrena sinistu, dala Aytea. Irugarrena sinistu, dala Semea. Laugarrena sinistu, dala Espiritu Santua. Bostgarrena sinistu, dala Criadorea. Seygarrena sinistu, dala Salvadorea. Zazpigarrena sinistu, dala Glorificadorea. Humanidadeari pertenecietan jacazanac diraz onec: Leleengoa sinistu, Jesu-Christo gueure Jauna, guizona zan partez, sortu zala Espiritu Santuen virtutez. Bigarrena sinistu, Jayo zala Mari Virgineagañic, Doncella zala Semea Jayo baño lenago, Jayaqueran da Jayo ezquero. Irugarrena sinistu, artu ebala passinoa, da eriocea gu beccatarioc salvetarren. Laugarrena sinistu, Jasi zala Infernuetara, da atera cituzala arima Ayta Santuenac, beguira gozanac bere etorrera santuari. Bostgarrena sinistu, irugarren egunean vicitu zala ilen arterean. Seygarrena sinistu igo ebala Ceruetara, da jassarriric dagoala Ayta Jaungoyco guztiz poderossoen alde escumatati. Zazpigarrena sinistu, etorrico dala Juyzioco egunean, Juzgaetan viciac, da ilac, onai emaiten bere gloria gorde cituezalaco bere Mandamentuac, da guestoai seculaco penea ez cituzalaco gorde. Amen Jesus.

  • Josu Lavin

    Bizcaico classicoen modura V erabilcen daqui gaztelaniaz erabilcen den modura:

    Ave, venial, verba, vicario, vici, vicitu, vioz, virgina, virtute, vorondate, Vitoria, cavallero, devocino, divinidade, Eva, provechu, Salvadore, Salve, salvaetarren, salvetarren, servicio.

    Berçalde,
    Jaungoico 37
    Jaungoyco 22
    Bizcaiera classico batuan (= mendebaldeco naffarrera) hobea da Jaungoico ecen ez Jaungoyco.

  • Gabon Josu,
    Ez dakit classico bathua, edo klasiko batua den, bizkaiera edo naffarrera den, baina zer nahi duzu esatea:
    “Fedeco Articuluac diraz amalau; Leleengo zazpirac pertenecietan jacaz Jaunen Divinidadeari, da beste zazpirac Christoen Humanidade Santeari” gramatika aldetik itzulpen oso exkaxa iruditzen zait. Gaztelaniazkoa bere hartan kopiatzea, gramatika estruktura osoa mantenduz. Ez dut sekula Fernando Amezketarraren, Xenpelarren edo Txirritaren bertso bat egitura horrekin eraikia ikusi.

  • Josu Lavin

    Aiphatzen duçun çathia, hain çucen ere, grammaticalqui ecin hobea da, eta hola eguiten cen euscara classicoan.

  • Hala izango da.

  • Dena den, azalduko didazu zergatik zuzen-en lehenego “z” “ç” idazten den, eta bigarren “z” berriz “c”? Ezin ulertu nabil.

  • Beñat Castorene
    Benat Castorene 2020-02-01 08:21

    Egun on Josu
    Erabat ignorantea agertzen banaiz ere, huna ene galderak
    Ez dut untsa konprenitzen esaldi parte hau
    “Leleengo zazpirac pertenecietan jacaz Jaunen Divinidadeari…”
    Partikulazki:
    “pertenecietan”?
    “jacaz”?
    zergatik “jaunen Dibinadeari”? eta ez “Jaunaren Dibinadeari”?
    milesker aurretik

  • Josu Lavin

    Ba Ote!
    ça ce ci ço çu
    gueroago
    za ce ci zo zu
    eta batueraz
    za ze zi zo zu
    Ç lettraren erabilera çucena A, O eta U lettren hassieran da.

  • Josu Lavin

    Benat,
    “Leleengo zazpirac pertenecietan jacaz Jaunen Divinidadeari…”

    Naffarreraz:
    Lehenengo çazpiac pertenecitzen çaizquio Jaunaren Divinitateari…”

    Gaur egun hobequi berheizten dira:
    jaunan (=jaunaren)
    eta
    jaunen

    Adeitsuqui

  • Beñat Castorene
    Benat Castorene 2020-02-01 12:35

    Untsa, Josu,
    bainan “jacaz” ???
    nundik debru ateratzen da?

  • Josu Lavin

    Benat,

    Neure seme nagussiaren icena Beñat da, 28 urthecoa. Seme ttipiac Iker du icena, 26 urthe.
    Çure icena Benat ahoscatzen da ala Beñat?

    Bizcaierazco JACAZ (edo JACOZ) hori JACOren plurala da.

    jaco = çaio, çaica
    jacaz = çaizquio, çaitza, çaizca

    Gaur egun ere berdin.

  • Beñat Castorene
    Benat Castorene 2020-02-01 13:21

    Orai bai banaiz
    jaca-k eta jacaz-ek eitea badute baxenafartarrez erabiltzen ditugun “zako” eta “zazko” formekin”
    Batez ere dakigularik lehen bazela “a”rekin egiten zen bigarren datibo bat
    “zaka” eta “zazka”
    azken diferentzia dator bizkaitarrek bukaeran jartzen dutela pluralaren z hori
    zazka eta jacaz berdin da.
    Herrian denek erraiten didate Beña ere, arrotzek atzerrian askotan “bernard”
    Aldiz gogoratzen dut, haurrean, astakeria bat egin nuelarik, ene aitatxik “Benat” edo “Benaat” erraiten zidatela erdi hasarre erdi jostakin.

  • Josu Lavin

    Beraz, Benat serioagoa edo da Beñat baino, ezta?
    Milla esquer!

  • Beñat Castorene
    Benat Castorene 2020-02-01 14:28

    Beñat da egokiena
    Agiri zaharretan, abizenarekin kalapita bera castorena, castorenea, castoonia, castorene…
    Nola nahi duzu onik ateratzea identitate nahasmendu guzi horietarik?

  • Josu Lavin

    Beñat,
    Burua haguitz ongui janciric daducaçu ceuc!

  • Beñat Castorene
    Benat Castorene 2020-02-01 15:52

    Ez naiz aparteko kasu bat. Bazinaki Pierre erraiteko zenbat era dagoen hemen gaindi:
    Betti, Bettiri, Petri, Pette, Pelo, Pello, Piarre, Pierra, Piarres, Pilale, nik dakita…

  • Euskaraz, eta euskaraz dakiten artean, jainkoa esaten da, edo jinkoa, sekula ez jaungikoa, hori evangelistek esaten dute, horiek ere “v”ez Behar da gero! Noiztik ahozkatu da “V” euskaraz? Kolono nazkantea!

  • Josu Lavin

    Nagore – Felix Goñi,
    Arzadun abade catholico bizcaitarrac honela erabilcen du:
    Jaungoico 37 aldiz
    Jaungoyco 22 aldiz
    Gure classico guztietan V erabilcen da, baita euscal hitzetan ere: vici, vicitza…

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude