PLAZARA! Euskalduntasun politikoaren aldarria

PLAZARA! Euskalduntasun politikoaren aldarria –

Plazara! ekimenaren inguruan bildu garen euskaltzaleok biziki kezkatuta gaude euskararen biziraupenarekin, eta oso urrun gaude agintariek eta euskalgintzako zenbait eragilek egiten duten diagnostiko triunfalistatik. Horregatik, beste ikuspegi batetik heldu nahi diogu euskararen egoerari buruzko diskurtsoari. Jarraian, laburbilduta doakizue gure proposamena.

Aginteen gutxiespena eta erasoak aspalditik pairatu arren, XIX. mendean ere euskara oraindik zen herri xehearen —hau da, gehiengo sozialaren— hizkuntza hegemonikoa Euskal Herriko eskualde gehienetan. Komunikazio-tresna gisa, eremu zabala hartzen zuen, eta herri-nortasunaren adierazle betea zen. Alabaina, XIX. mendean berean eta XX.ean, erasoek benetako genozidio linguistiko baten izaria hartu zuten. Mendeetako galera-prozesu graduala kolpez bizkorturik, hamarkada batzuetan nabarmen murriztu zen hizkuntzaren bizi-esparrua, harik eta bilakatu zen arte adierazpide intimo eta familiar soila, ia esklusiboki lotua nekazarien munduari.

Egun, euskaldunok euskara atxikitzea erabaki dugun honetan, gure herriaren nortasun-iturri eta ikur nagusi gisa ez ezik, bere dimentsio politikoan ere erreibindikatzen dugu, zentzurik zabalenean. Bere balio soziala gizartearen arlo guztietan berrezarriko bada, zor zaion lekura itzuli behar dugu geure hizkuntza, hala lan-munduan, nola irakaskuntzan, osasungintzan, kultur garapenean eta aisialdian. Hala, euskararen hegemonia lehengoratu nahi dugu transmisioaren katea hautsi ez den herri eta eskualde guztietan.

Errealitatea, ordea, kontra daukagu. Euskal Herriaren zazpi lurralde historikoetan gauzatutako hizkuntz eta herri-ordezkapen prozesu luze, korapilatsu eta bortitza dela medio, gaztelera edo frantsesa jakitea eta mintzatzea derrigorrezkoa eta nahitaezkoa da gaur egun. Aldiz, hemengo berezko hizkuntza “gutxi batzuen kontu” bilakatua da kasik, “euskaraz bizi nahi dugunon arazo”; beti da aukerakoa, inola ere ez derrigorrezkoa, eta hainbat gizarte-arlo eta herri-hiritan ezinezkoa da hura erabiltzea ere, edo hagitz nekeza eta zaila. Iparraldeko gure hiru lurralde historikoetan, euskara arrisku bizian dago, ez baita bertan politikoki hizkuntza ofizialtzat kontsideratua. Ezta Nafarroako Foru-erkidegoko bi herenetan ere.

Halarik ere, joera handia dago errealitate gordin-garratz hori estali eta eztitzeko. Pentsamendu-ildo hau da nagusi hedabide gehienetan (abertzaleak barne, salbuespenak salbuespen): “Bai, badira arazoak, batez ere erabileran, baina ezagutzan dezente egin da aurrera, euskaldun asko irabazi ditugu, ondo goaz, eta (mirarizko) boluntarismo kolpez aurrerapen handia egin genezake horretara jartzen bagara…”. Jarrera buruatsegingarri hori jaun eta jabe dabil bazterretan, edo gailen behintzat.

Horren aurrean, euskalduntasun politikoa aldarrikatu nahi dugu. Gure helburua da euskararen errealitatea den modukoa agertzea, negargarria bada negargarria, bazter utzirik eufemismoak, “gutxi asko da” gisako leloak eta autosatisfaziozko imintzio antzuak, eta, jakina, egoera horretatik irteteko behar diren benetako pausoak eta urratsak proposatzea, hots, zailtasun objektiboak identifikatzea eta erakundeei galdegitea esku-hartze bat erabakigarria eta baliabideetan eskuzabala, irmoa eta iraunkorra, harik eta euskara beharrezko eta natural bilakatu arte Euskal Herrian, Espainian gaztelania edo Frantzian frantsesa bezalatsu.

Plazara! ekimenaren bidez, arloz arloko hausnarketari eta eztabaida eraikitzailea sustatzeari ekin nahi diogu esparru hauetan:

  1. Alderdi politikoak, sindikatuak eta bestelako eragileak. Zein hizkuntz politika sustatzen dute?
  2. Irakaskuntza. Euskararen unibertsalizazioa helburu. Euskararen ezagutzari dagokionez, benetan zein lorpen eskuratzen dituzte A, B, D hizkuntza-ereduetan oinarrituriko irakaskuntzak EAEn, Nafarroan eta Iparraldean?
    Zer pauso eman behar dira euskararen unibertsalizazioari begira?
  3. Gure aurrekoen kultura berreskuratu eta ezagutarazi, gaurko kultur sorkuntza sustengatu eta zabaldu. Transmisioa irakaskuntzaren eta hedabideen derrigorrezko eginbide bihurtu. Beharrezko lana egin, euskara egiazko Kultura hizkuntza bilaka dadin euskal komunitate osoarentzat.
  4. Herri-Administrazioak. Euskara zerbitzu-hizkuntza eta lan-hizkuntza.
    Zein da erabilera-planen benetako egoera?
    Non daude oztopo objektiboak euskararen erabilera orokortzeko eta zein neurri hartu behar dira?
    Hauteskunde urtea den honetan, zenbat hautagai dira elebidun?
    Sustatzen dira Euskal Herri osoa eta euskaldunon komunitate osoa (diasporakoak barne) aintzat hartzen dituzten politikak?
  5. Hedabideak. EITB: Euskarazko eta erdarazko kateen egoera eta eragina.
    Noticias taldea, Onda Vasca, Gara, Naiz irratia, eta gisako hedabide “euskaltzaleen” jarduna eta eragina.
  6. Aisialdia, Internet, sare sozialak…
  7. Jendaurreko merkataritza, lan-mundua, euskarazko heziketa teknikoaren garrantzia ipar-hego harreman ekonomikoetan.

Horiexek dira, labur-zurrean, interesatzen zaizkigun eta elkartu gaituzten kezka eta helburuak. Gai horiek guztiak mahaigaineratuz eta sozializatuz, debate politikoan sartu nahi dugu euskararen egoerari buruzko ikuspegi kritikoa, eta, euskaldunak ahalduntzen gure aletxoa jarriz, indarrak metatu gure eskubideak errespeta daitezela exigitzeko eta lortzeko. Hala, gure ideiak partekatzen dituzuen euskaltzale guztiok daukazue irekita ekimen hau. Euskal Herria, euskaldunen herria, bizirik nahi dugulako, Plazara!

 

 

Gilen Mejuto, Jonjo Agirre, Beñat Castorene, Martin Rezola, Gerardo Luzuriaga, Manex Ralla, Yoli Viadero, Alberto Telleria, Pako Sudupe, Iñaki Lopez de Luzuriaga, Carlos Gorrindo.

Plazara! ekimena

 

 

16 pentsamendu “PLAZARA! Euskalduntasun politikoaren aldarria”-ri buruz

  • Bittor Hidalgo
    Bittor Hidalgo 2020-02-24 10:27

    Ni, alde!

  • Tafsit

    … Ieup!
    Hausnarketa zoragarria, benetan.
    Nik, halere, zazpi puntu horiei beste bat erantsiko nieke… Euskara, munduko beste hainbat hizkuntza gutxituekin lotzen duen zubiarena litzateke zortzigarrena. Auzolanean, aspalditik gaude ohituta euskaldunak, eta badakigu, ondo jakin ere, bakarrik, nekez irits daitekeela inora,… Ez al litzateke ederra, beraz, gure antzeko egoera bizi duen hainbat eta hainbat herriren ondoan normalkuntzaren bideari ekitea? Elkarren berri izatea? Elkarri laguntzea? Ez al ginateke, orduan, eta bakarrik orduan herri gutxituok, zerbait handiaren partaide sentituko?
    Ondo izan!

  • Erabat ados. Baina nola gizarteratu hau? Nola eragin behar dugu hauteskundeetan?
    Eta Nafarroan eta iparraldeko lurretan?

  • Jose Inazio Lopez de Luzuriaga 2020-02-25 19:57

    Ekimen interesgarria iruditzen zait, baina jende asko beharko genuke goian aipatzen diren esparru guztietan eragiteko. Are jende gehiago, Tafsitek proposatzen duen moduan, Euskal Herritik kanpo, munduko beste hainbat hizkuntza gutxituekin lotzen duen zubiarena egin nahi badugu.

  • Poza sentitu dut horrelako ekimen bat plazaraturik ikustean. Benetan. Eta ondo eta beharreko iruditzen zait politikoak eta sindikalistak (berriz diot, sin- dikalistak) akuilatzeari, nahiz eta duda handiak ditudan mundu horretatik , zuzenean bederen, ezer aterako dugun (eta urte askotako esperientziaz ari naiz); baina garrantzizkotzat dut mundu hori koloka jartzen saiatzea: mundu horretako jarrera, euskarari dagokionez, agerian jarri eta dilindan jartzea jendearen begi-bistan. Baina, batez ere, beheko munduari joko nioke bizkorrenik. Adibidez, gaur berean erreparatu diot EAk duen egoitza bateko katalan banderari: katalana bat, eta ikurrinik ez. Eta jendea hain lasai! Hor dago lan egin beharra. Jendearen kontzientzia iratzarri beharra. Nigandik, jada, ezer gutxi espero dezakezue, baina ekimen honen bultzatzaileak sasoiko ikusten zaituztet. Eta ez zarete bakarrak. Zorionak.

  • JJ Agirre

    Gabon, Jose Inazio (eta besteoi ere).
    Gure asmoa ez da eremu horietan guztietan eragitea. Ez zuzenean behintzat. Horietaz hausnartzea eta hausnarketa eragitea dugu helburu, hortik bestelako urratsak sortuko direlako itxaropenez. Ekimenari euskaltzaleak gehitu ahala oihartzun (eta eragin) handiagoak lortuko genituzke, noski, baina gure aletxoa jartzera gatoz, apaltasunez.
    Eskerrik asko orain arte erantzun duzuenoi. Laster harremanetarako bidea eskaintzeko moduan ere egongo gara.

  • Espainolek berehala kaleratzen dituzte “fronteak”, “insitututak”, “fundazioak”, “erakundeak”…
    Etengabe ari dira horrelakoak sortzen, sinadurak batzen eta, seguruenik, diru-laguntza publikoak ere jasotzen.
    Orain “Union-78” plataforma asmatu dute.
    Galdera da ea gure jendeak, gure abokatuek ez duten anzeko erakundeak sortzeko irudimenik.
    Basko horiek baino kirtenagoak ote gara euskaldunok?

  • Jakina, sentsibilizazioa eta mobilizazioa dira hemen gako nagusiak.

  • Zorionak artikulu honen egileei plazaratu duten proposamenagatik. Naziogintza Taldean euskara eta euskalduntasuna gure diskurtso politikoaren ardatzak dira. Eta zer esanik ez: guk ildo horretan zerbaitetan laguntzerik badugu, prest gaude.
    Halere, gure ustez euskara eta euskalduntasuna sendotzeko ezinbestekoa da euskal kontzientzia nazionala sustatzea. Kontzientzia nazionalik ezean, nekez lortuko du euskarak dagokion zentralitatea berreskuratzea Euskal Herrian. Ideia horri eutsi genion gure webgunean publikatu genuen artikulu honetan: http://www.naziogintza.eus/herri-diagnostikoa-sintomak-arindu-ala-gaitza-sendatu/
    Bide oparoa opa dizuegu eta elkarlanerako prest.

  • Zalo Akaziaga

    Guztiz ados testuarekin; alderik alde, hitz, puntu eta kometan ere bai. ???

  • Zalo Akaziaga

    OHARRA: Galdera ikur horiek ez dira berez galdera ikur, adostasuna adierazteko emotikonoak baizik.
    Sistemak horrela agertu ditu, baina.

  • Beñat Castorene
    Benat Castorene 2020-02-27 08:18

    Testuak Naziogintzari eragin dion oharrarekin ados naiz. Badirudi murritzegia dela eta izaitez hala da.
    Bainan uste dut testuak, euskara, bere egoera eta aurreikusten dugun etorkizun oso problematikoa zinez eman nahi dituela gure gogoeta eta ekintza politikoaren abiapuntuan, sobera gutitan ikusten dena.

  • PostureoAldi 2020-02-27 21:37

    Ikusi dut Euskaraldia dela eta, Dulantzin kursillo moduko bat ematekoak direla hizketa ohiturak nola landu eta abar. 25 euro kobratzen. Posible ote militantzia hutsagatik arituko direnei kobratzea? Nora goaz!

  • ENA elkarteko Urtzi Ihitzak ere atxikimendua agertu dio testuari:

    “Bete betean nator bat Plazara! horretan esaten denarekin. Euskaldunok euskaraz eta politikaz plaza eta leku guztietara atera behar garelako”.

  • Iñaki Lopez de Luzuriaga

    Bat nator adierazitako kezkarekin eta puntuekin. Gaia ez bada plazaratzen, desagertzen da, eta indibiduala bihurtzen. Azken aldian entzun izan den bezala: “sentimendu” kontua.

  • Leonat Egiazabal 2020-05-22 15:04

    Bat nator Montebideotik!

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude