Urtarrilak 30, greba orokorrerantz Euskal Herrian

Urtarrilak 30, greba orokorrerantz Euskal Herrian –

Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak greba orokorra deitu du datorren urtarrilaren 30erako Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan “pentsioak, soldatak eta bizitza duina” lelopean. Plataformak ELA, LAB, ESK, Steilas, EHNE, Etxalde eta Hiru sindikatuak biltzen ditu, baita gazte erakunde, feminista, ekologista edo pentsiodunen elkarteek bultzatutako gizarte mugimenduak ere. Greba horrekin bat egin du CNT sindikatuak ere. Erakunde sindikal eta mugimendu sozial horiek guztiek gutxienez 200.000 militante biltzen eta ordezkatzen dituzte Euskal Herrian.

«Greba modu ofentsiboan ulertu behar da, erreforma neoliberalak geldiaraztea baino bilatzen ez zuten aurreko greba orokorretatik haratago doa»

Greba deialdia 2019ko urriaren 23an iragarri zen, hau da, estatuko gobernua osatu baino askoz lehenago, eta azken hauteskundeak ere antolatu aurretik. Beraz, greba modu ofentsiboan ulertu behar da, erreforma neoliberalak geldiaraztea baino bilatzen ez zuten estatuko aurreko greba orokorren dinamiketatik haratago doalako. Oraingoan, pentsiodunen mugimenduaren irmotasuna izan da euskal gehiengo sindikalaren eta militantzia sozialaren motorra, hainbat aldarrikapen esparru komun jakin baten pean uztartuz: errenta eta aberastasuna birbanatzeko politika ekonomikoaren aldaketa bultzatzea, eta genero berdintasunaren eta lan eta bizi baldintzen iraunkortasunaren defentsa irmoa egitea. Agian, greba honek ez du itxaroten txandako gobernuek erabaki arte zein den gure gizarteak jarraitu behar duen norabidea, eta horrek amorru eta gaitzespen handiagoa sortu du zenbait gizarte-eragileren artean. Programa eta haren garrantzia ulertzea beharrezkoa da horri buruzko edozein zalantza argitzeko.

.

Zer defendatzen da greba orokorrarekin?

Aldarrikapenen helburua da lan-harremanen eta gizarte-babesaren euskal esparru bermatzaileagoa eratzea, lurralde horretan sortzen baitira aldarrikapen-mugimenduak, eta esparru horri politika eraldatzaile zehatz batzuk ezartzea bilatzen baitute.

Lan-arloko aldarrikapen nagusiak hauek dira: (i) hileko gutxieneko 1.200 euroko soldata lortzea; (ii) asteko gehieneko lanaldia 35 ordura jaistea eta kontratu partzialetan gutxienekoa 20 ordura igotzea; (iii) azpikontratatutako enpleguan subrogazioa bermatzea; (iv) prekarietatea murriztea soldata-arrakalaren, lan-osasunaren edo aldi baterako kontratuen aurkako benetako neurrien bidez; eta (v) Langileen Estatutua erreformatzea. Hitzarmenak eta lurralde-aplikazioko lehentasuna estatukoekiko, soilik esparruetako baldintzak hobetzea ahalbidetuz. Aldarrikapen horiek guztiak Confebask eta CEN patronalei zuzentzen zaizkie, bai eta Eusko Jaurlaritzari, Nafarroako Gobernuari eta Espainiako Gobernuari ere, beren kudeaketa-eremuetan aplika baitaitezke.

Pentsioekin eta aberastasuna birbanatzeko politikekin lotutako arazoak ere jorratzen ditu Eskubide Sozialen Gutunak. Pentsioei dagokienez, oraingoz estatuaren eskumenekoak direnak, honako hauek planteatzen dira: (i) 65 urteko erretiro-adinera itzultzea; (ii) kalkulua egiteko azken 15 urteak hartzea, 2011ko erreformaren aurretik; (iii) urtero gutxienez KPIarekin igotzea; eta (iv) 1.080 euroko gutxieneko pentsioa ezartzea, eta Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak gutxieneko pentsioak osatu ahal izatea, beharrezkoa denean. Gobernu horientzat, zehazki, menpekotasun-egoeran dauden pertsonen berme-errenten eta estaldura unibertsalaren inguruko aldarrikapenak zuzentzen dira, DSBE: (i) LGSren %100ean koka daitezen eskatuz; (ii) bi pertsonako unitate konbentzionalen kasuan LGSren %50eko gehikuntzarekin, eta hiru kide edo gehiagokoen kasuan %50eko gehikuntzarekin.

Aldarrikapen horiek guztiak euskal ezker parlamentarioarenak ere izan dira azken urteotan, bai sektore pribatuarentzat, bai sektore publiko eta azpikontratatuarentzat; aldiz, EAEko, Nafarroako edo Espainiako patronalak eta gobernuak haien aurka agertu dira sistematikoki. Neurri horiek guztiak aplikatuz gero, langileen eta pentsiodunen lan eta bizi baldintzak nabarmen hobetuko lirateke grebarako deia egiten den lurraldeetan, eta, horrez gain, epe laburreko erreferentziako borrokarako helburuak ezartzen dira estatuko beste lurralde batzuetan. Helburua, beraz, ez da banatzea, baizik eta anbizio handiagoko erreferentzia-esparru komunen azpian indarrak batzea.

Soldata duinak defendatzea, zentzu zabalean, ezinbestekoa da pertsonen lana sozialki aitortzeko; bestela, gaizki ordaindutako lan batek lan-prekarietatea birsortzen du, eta pertsona asko uzten ditu ostrazismora eta esklabotzara, euro gutxi batzuen truke.

«Greba orokorrak Confebask eta CEN patronalei zuzenean eskatzen die gai zehatzei buruzko lanbide arteko akordio bat sinatzeko, nahitaez aplikatu beharrekoa»

Horrela, deialdia egin duten erakundeek beren aldarrikapenak aurkezten dizkiete gobernuei, lurraldean dituzten eskumenen arabera, haietan eragin zuzena izan dezaten. Mobilizazio honek aldarrikapen bakar bat ere zehaztu ez duen gobernu modu bakarra Europar Batasuna izan da. Gainera, alderdi hartzaileei dagokienez, mobilizazioak zuzenean Confebask eta CEN patronalei eskatzen die gai zehatzei buruzko Lanbide Arteko Akordio bat sinatzeko. Akordio hori nahitaez aplikatu behar da, negoziazio kolektiborako elkarrizketa sozialetik eratorritako akordioek ez bezala, horiek lau puntu garrantzitsutan ordezten baitute euskal legegintzaren ezintasuna sektore pribatuan: (i) 1.200 euroko gutxieneko soldata, (ii) 35 orduko lanaldia eta 20 orduko gutxieneko lanaldi partziala, (iii) subrogazio-eskubidea azpikontratetako langileentzat eta (iv) neurri zehatza.

Urtarrilak 30, greba orokorrerantz Euskal Herrian

Sindikatuen berritzea, greba orokorraren bidez

Greba orokorrak elementu berriak proposatzen ditu, bai eta sindikatuak berritzeko elementuak ere, soldatak dimentsio guztietan (pentsioak barne) gehituz eta defendatuz aldarrikatutako edukietan, bai eta pentsio, feminismo eta gazte mugimenduak antolaketa prozesuan txertatuz ere. Hala, 2009-2013 zikloko krisi ekonomikoaren testuinguruan deitutako aurreko sei greba orokorretan, 2018ko eta 2019ko greba feministetan edo metaleko sektorearen duela gutxiko greba-aldian bultzatutako aliantza sakontzen du.

Krisi osteko greba orokorren zikloak, greba feministek ireki eta klimaren defentsan, sindikatuen eta gizarte-mugimenduen arteko banaketa gainditzen du, eta erakundeen eta sentsibilitateen arteko aliantza sakontzen du, funtsezkoa baita gizarte-errotzea duten mugimendu kontra-hegemonikoak ezartzeko orduan. Adibidez, greba orokor honetarako 170 greba-batzorde baino gehiago sortu dira herrialdeko herri eta hirietan, hala nola hiriburu nagusietako auzoetan (Bilbo, Gasteiz, Donostia eta Iruñea) eta eskualdeetako herri eta hiri nagusietan, greba-egunerako prestakuntzak egiteko eta lurralde osoan zabaltzeko. Era berean, sindikatuek hainbat bilera egin dituzte euren militantziekin greba bultzatzeko, eta 1.200 enpresa eta administrazio baino gehiagok bat egin dute grebarekin.

Garrantzitsua da azpimarratzea greba orokor honek erakunde sindikal eta sozialen babes ugari jaso dituela deialdiko euskal esparrutik kanpo, eta, aldi berean, batera lan sindikala egiteko aukera-dinamika eta Euskal Herrian planteatutako aldarrikapenei babesa emateko mobilizazioa sortu dituela.

Kataluniaren kasuan, CGT, CNT, Solidaridad Obrera, COS, IAC eta Cobas sindikatuek (dozenaka mila militante biltzen dituztenak) borroka ziklo bat hasteko deia egin dute, greba orokorrari babesa emanez, Kataluniako hainbat hiritan ekintza eta manifestazio ezberdinak sustatuz. Estatuko beste hiri batzuetan ere elkarretaratzeak eta manifestazioak deitu dira, pentsiodunen mugimenduaren parte-hartzearekin, hala nola Pais Valencià -València- (Intersindical, CGT, CNT), Galicia (CIG), Aragón (OSTA, CGT, CNT), Asturies -Oviedo eta Gijón- (CSI, CGT, SUATEA, CNT), Andaluzia-Sevilla, Gainera, estatu osoko hainbat erakundetako 200 militante sindikalek manifestu bat sinatu dute, “Ezkerreko sindikalistak” plataformak sustatuta, greba orokor horren alde.

«Greba orokorrerako deialdi honek oposizio gogorra sortu du euskal botere ekonomiko eta politikoaren aldetik»

Greba orokorrerako deialdi honek oposizio gogorra sortu du euskal botere ekonomiko eta politikoaren aldetik, baina baita ustez planteatutako helburuak eta aldarrikapen plataforma defendatzen dituzten erakundeen aldetik ere. Greba orokor horrek ekintza-ildo bereizi bat ezartzen du: alde batetik, kontrabotereko sindikalismo bat, egungo testuinguruetan beharrezkoa den eraldaketa-gaitasuna duena, eta, bestetik, ituntzeko eta elkarrizketa sozialerako beste sindikalismo bat, politika sistemikoaren menpe dagoena. Lanaren politika ekonomiko baten eta kapitalaren politika ekonomikoaren arteko aldea.

.

Sinatzaileak:

Lluís Rodríguez Algans (Ekonomialaria, lan-arloko eta politika ekonomikoko aholkularia) eta
Jon Las Heras
(E
uskal Herriko Unibertsitateko Industria Ekonomia saileko irakaslea).

Urtarrilak 30, greba orokorrerantz Euskal Herrian Urtarrilak 30, greba orokorrerantz Euskal Herrian  Urtarrilak 30, greba orokorrerantz Euskal Herrian
Jon Las Heras

Soziologia eta Ekonomia irakaslea EHU-n

Lluis Rodriguez

Ekonomialaria, lan-arloko eta politika ekonomikoko aholkularia

19 pentsamendu “Urtarrilak 30, greba orokorrerantz Euskal Herrian”-ri buruz

  • Eskubide sozialak bai, baina non daude betebeharrak? Eskatu, eskatu, eskatu… ene ustez gizarte gero eta parasitarioago bat sortzen ari gara.

  • Greba horrek ez dauka zentzurik.

  • Betebeharrak, bakoitzak bere lanetik ordaintzen dituen zergak. Ze beste betebeharrez ari zara? Zer da parasitarioa, pentsio duinak eskatzea?
    Eta batzuentzat grebek inoiz ez dute zentzurik. Horregatik ari da aberatsen eta gainontzekoen arrakala handitzen, gurean ere bai, propagandak propaganda.
    Warren Buffet-ek esana da, klase borroka erreala zen galdetu ziotenean: “Bai, eta gu irabazten ari gara”.

  • Greba “horrek” esan dut nik, ez “guztiek”.

  • Ez al dira duinak pentsioak?

  • Nortzuk dira “gu” eta nortzuk “haiek”?, muga non dago? Gaur egun ez dago klase-borrokarik, klaserik ez baitago, ez behintzat ikuskera marxistaren araberakorik.

    Marxismoa XIX. mendeko ideologia bat da.

  • Beñat Castorene
    Benat Castorene 2020-01-29 09:54

    Enetzat orai eta luzaz interesgarriena izanen da Marximoan, Marxek gizartea aztertzeari emaiten zion inportantzia, arreta, gustua, metodoa.
    Ulertzea ere norbanakoaren ideiek (askotan ez beti alainan!) badutela zer ikus gizartean daukan posizioarekin, bainan beharbda oraindik gehiago ordura arte egin duenarekin.
    Horretarako ezin da beti norbait konbentzitu, adin batetik goiti nun ez duen “egia”rentzako amodio “filosofiko” bat.

  • Produkzio eta banaketa bideak noren esku daude? Nork jasotzen du soldatapeko langile lanaren gainbalioa? Horiek dira beraiek (akaso zu hor zaude, ez dakit). Klaseek bere hartan jarraitzen dute, propagandak propaganda. “Klase ertaina”, hori bai iruzurra.
    Duinak pentsioak? Zerorrek esan, 426 eurorekin nola bizi liteken duinki bat. Asko kobratzen duten pentsionistak badaudela? Bai. Miserian dabiltzanak ere bai.
    Marxismoa XIX mendekoa dela diozu, eta kapitalismoa? Liberalismoa? Adam Smith-ek XVIIIan idatzi zuen Nazioen Aberastasuna. Liberalismoak porrot egin zuen lehen mundu gerra ostean, eta oraindik hemen ditugu, ekonomia klaseak eman nahian.

  • Produkzio eta banaketa bideak? Esnea “produzitzen” duen abeltzain dohakabeaz ari zara? Sasikume kapitalista al da?

    Soldatapeko langileak? Lionel Messiri buruz ari zara?

    Nik esan dut ez dagoela klaserik. Beraz, klase ertainik ere ez dago.

    Zenbat pentsiodunek kobratzen du 426 euro?
    Zeuk ere aipatzen duzu zeharka: “Asko kobratzen duten pentsionistak badaudela? Bai. Miserian dabiltzanak ere bai”.
    Eta nik gehitu: Asko kobratzen duten langileak badaudela? Bai. Miserian dabiltzanak ere bai.

    Non egin du porrot liberalismoak ba?

  • Sozialdemokraziarekin egin zuen porrot liberalismoak, argi baitzuten garaiko liberalek “laissez faire”rekin segituz gero, iraultza zetorkiela gainera.
    Liberalismo bizian, Bilbon 35 urte zen bizi esperantza langile klasearentzat. Zer esan ume lanaz, biziraupeneko soldatez, zerbitzu publikorik ez egoteaz eta abar. Estatuak sistema ekonomikoa erregulatu eta mugatzen ez duen estaturik ba al da inon? Hara hor liberalismoaren porrota.
    Bi lerrotan laburtu dut 1000 orritik gorako liburuan azaldutako teoria, eta mundua oso zabala da. Gehiago sakondu nahi baduzu nortzuk diren “haiek”, honatx hemen:
    https://www.elkar.eus/eu/liburu_fitxa/capital-el-libro-i-critica-de-la-economia-politica-el-proceso-de-produccion-del-capital/marx-karl/9788417146658
    Ez dakit euskarara itzulia dagoen.

  • Jon Las Heras

    Batazbesteko pentsioa 950 eurotan inguru dago, eta pentsio minimoa 650 eurotan.

    Bestalde, zenbat jende bizi da prekarietatea?

    Greba hau ez da antolatu lan baldintza onak dituztenak ekonomikoki askoz hobe bizi dezaten, baizik eta gutxi dutenak besteekin parekatu daitezen. Hortan, hobeto dauden pertsonak lagundu diezaiekete mobilizatzen.

    Hori ez da ezta parasitarioa ezta irrazionala, baizik eta solidarioa eta intergenerazionala!! Beste gauza da zure poltsikotik ez duzula ezer elkarbanatu nahi.

  • Txalogarria greba. Kapitalismo hiltzaile- gaixotzailearen kontra. Urratsez urrats dominazio – explotazio guztiak gainditu arte.

  • Sozialdemokrata zara, Ba Ote?

    Demagun beharrezkoa dela estatua. Izanda, maila berean parte hartu behar dute estatu guztiek herritarren bizitzan? Asko behar dute parte hartu? Gutxi?

    “Estatuak sistema ekonomikoa erregulatu eta mugatzen ez duen estaturik ba al da inon?”

    Anarkismoa ere ari zara kritikatzen, beraz. Hildako bi tiro bakarraz.

    Eta demagun hor dagoela liberalismoaren porrota, diozunez. Zer ba? Iradokitzen ari zara liberalismoa ez dela inoiz indarrean ezarri. Bueno, askok ere diote benetako marxismoa ez dela inoiz ezarri, eta ezarritako hura ez dela izan benetako marxismoa.

    Neu ere asko leitutakoa naiz. Leitzeagatik bada…

    Eta Potx, beharbada ez naiz ni solidarioa izango, beharbada ez naiz intergenerazionala izango, beharbada neurekoia izango naiz eta beharbada neure poltsikotik ez dut ezer elkarbatu nahi izango. Kontua da beharbada apaizgotik ez dudala ezer.

    Neure poltsikotik elkarbanatzen dut, beste guztiok bezala, nahi dudana, ez zen besterik falta.

  • Kapitalismoan bizi eta kapitalismotik bizi direnak, hura kritikatzen. Bapo!

    Ipar Koreara bizitzera joaterik badago. A, noski, horkoa ez da “benetako marxismoa”.

  • Anarkista ez naiz, argi dut hori.
    Ez dakit gaizki adierazi dudan, baina liberalismoa indarrean egon zen doktrina izan zen XIX eta XX hasieran. Ekarri zuena historiako liburuetan dator jasoa: umeak lantegietan, 16 orduko lanegunak, biziraupen hutseko soldata miserableak, 35 urteko bizi esperantza langileentzat… Hori da liberalismoa: merkatuaren autoerregulazioa, estatuak ekonomian muturrik ez sartzearen dotrina. Eta liberalek eurek ikusi zuten dotrina hori alboratu eta estatuaren nolabaiteko parte hartzerik gabe, iraultza zetorkiela, bai Errusian eta bai Bilbon. Horregatik hasi ziren estatuak merkatua erregulatzen, horregatik alboratu zen liberalismoa eta horrexegatik sortu zuten sozialdemokrazia.
    Hori ulertu eta azaltzeak ez nau sozialdemokrata egiten.
    Senegal, Botswana eta Burkina Faso merkatu ekonomiak dira, estatu kapitalistak dira. Kapitalismoaren defentsan zergatik ez zoaz bertara lanera? Nik Ipar Koreara joan behar badut…

  • Burkina Faso… merkatu-ekonomia?

    “Ekarri zuena historiako liburuetan dator jasoa: umeak lantegietan, 16 orduko lanegunak, biziraupen hutseko soldata miserableak, 35 urteko bizi esperantza langileentzat…”

    Eta horrek zerikusirik al du liberalismoarekin?

    Gainera, uste dut desgrazia horiek toki askotan gertatu direla gizartearen ideologia, sistema ekonomikoa, soziala… gorabehera.

    Kapitalismoaren defentsan Euskal Herrian ari naiz lanean, gurea herrialde kapitalista bat da-eta, baina gurea herrialde marxista bat ez denez, alde egizue marxista den batera gustora bizitzera, hemen ezeroso bazaudete, zuen gustoko sistemaren azpian, eta utzi pakean Euskal Herria.

    Bueno, isildu egingo naiz, meditatzeari ekingo diot, ea zuen hitz jakintsuei esker konbentzituta bukatzen dudan.

  • Zeri deitzen diozu zuk liberalismoa? Nik estatuak ekonomian (eta bizitzako beste hainbat esparrutan) parte ez hartzea bultzatzen zuen dotrinari deitzen diot liberalismoa. “Laissez-faire, laissez passer” ideologiari. Neoliberalismoaren oinarrian dagoen dotrinari. Ez dakit zer duzun zuk buruan.
    Eta bai, Burkina Faso merkatu ekonomia da. Kapitalista. Jabetza pribatua, enpresa askatasuna eta hori dena…
    Badakigu marxismoa oso gaiztoa dela, jende asko hil zutela, eta hori dena. Kapitalismoak ez, ez du hiltzen. Afrika, hegoamerika eta asiaren egoera beltz, indio, criollo eta asiatikoen errua da, oso osorik. Sistema kapitalistak dira Honduras, El Salvador, Guatemala, Cambodia, Myanmar, Botswana, Sudan eta guzti horiek. Mendebaldeko kapitalismoak funtziona dezan beharrezko baititu halako herrialdeak. Baina, krudela eta zitala marxismoa da.
    Ni ere isilduko naiz.

  • Ni ere lan eta pentsio duinen aldekoa naiz, baina ene iritziz, eskatzen denak epe luzera lan eta pentsioen okertzea dakarkigu. Neuk ere atsegin dut 60 urterekin erretreta hartzeko ideia baina…. ez dut batere bideragarri ikusten.
    Bestetik, errenta gutxiko familien etengabeko subentzioak beraien egoeraren betirakotzea dakar egoera gehientsuenetan. Hori da behitzat esperietziak erakutsi didana, baina egian erratuta egongo naiz, agian…

  • Materialismo historikoa, dialektikoa eta filosofikoaz egindako analisi sakonaren ondorio bakarra: greba orokor hau funtzionarioentzat jaieguna, eta liberatuentzat laneguna izango da.

    Funtzionarioak (enpresa publikoak eta azpikontrata publikoak barne) eta liberatuentzako deialdia.

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude