[#EztabaidaNazionala] Euskal errepublika

[#EztabaidaNazionala] Euskal errepublika –

ZuZeu aldizkariari eskertu nahi diot eztabaida nazional hau ahalbidetzea, pentsaera eta ikusmolde hain desberdinei ahotsa emanez, baita bakoitzari sakon eta luze aritzeko aukera ere. Pausatu zaigun galdera ere, Euskal Errepublika nola erdietsi, une egokian dator, erantzunak inoiz baino zailagoa baitirudi, baina inoiz baino beharrezkoagoa baita.

Euskal Errepublika bat nahi dugula badakigu, Euskal Errepublika hori nola ezarri da ez dakiguna. Ia lau mende igaro dira Bernard Goienetxek Zuberoako herri xehea nobleen aurka matxinatu, Frantziako armadak errebolta zanpatu eta Matalas Lextarreko plazan lepatu zutela, burua herriko sarreran zintzilikatuz, gure heroi eroriak askatu nahi zuen herriaren eskarmenturako. Lau mende. Bitartean ez dira gutxi izan gerrak, matxinadak eta askapen saiakerak. Porrotak bezainbeste. Ez dira ezta ere gutxi izan itxaropen uneak, den-denak zapuztuak. Hori dio behintzat historiak.

[#EztabaidaNazionala] Euskal errepublika
Vo Nguyen Giap

Badakit historia eskola bat entzutearen ideiak ez duela derrigorrez irakurlea zoratuko, baina Vo Nguyen Giap vietnamdarrak, bere bizitzan armada frantsesa zein amerikarra garaitu zituen munduko jeneral bakarrak zioenez, «historia egia guztien ama da», eta, gaineratuko nuke, bere historia ahanzten duen herria herri eskergabekoa da, ez duena merezi berdintasunean eta askatasunean oinarritutako egiazko mundu baten ametsa beren bizitzaz ordaindu dutenen eskuzabaltasuna.

Historia pixka bat, beraz. 1945eko apirilaren 22an De Gaulle jenerala Grayan-eko aireportuan lurreratu zen, Girondan. Millet koronelaren aginte postura iritsita, tropak ikuskatu zituen. Ikurrinaren aurrera helduta, geldiunea egin eta minutu luze batez agurtu zuen. Ondoren Kepa Ordoki euskal komandantearekin bildu zen berariaz, ondorengo hitzak transmititzeko: «Komandante, Frantziak ez ditu ahaztuko euskaldunen ahalegin eta sakrifizioak lur hau askatzeko». 

«Lur hau» Médoc-eko penintsula zen, ordura arte armada naziak okupatu zuena 4.000 soldadu, 111 kainoi, 110 lurpeko aterpe, eta 800.000 minekin, eta De Gaulle jeneralak kosta ahala kosta berreskuratu nahi izan zuena. Egon zaitezte lasai, ez dut hemen Gernika batailoiaren historia egingo, utzidazue soilik Kepa Ordoki komandanteak, Pont-de-Grave askatzera abiatu aurretik, bere 200 gizon gaizki armatu, gaizki jantzi, gaizki entrenatuei zuzendutako hitzak gogoratzen: «Borrokatzeko unea iritsi da. Jakinarazi iezaiozue Frantziako herriari euskaldunok badakigula askatasunaren alde borrokatzen eta hiltzen. Beteranoak zarete, gida itzazue gazteak garaipena arte. Mendeka itzazue Euskadiko hilak. Gernikara eta Durangora heriotza ekarri zuten alemaniar berberak dira. Ez ahaztu Frantzia zuen etsenpluaz harro egongo dela. Gora Euskadi askatuta!». 

36ko gudan, errepublikanoen porrotaren ondoren, Kepa Ordoki kontzentrazio-esparru batean sartu zuten. Handik ihes egitea lortu zuen. Berriro atxilotu zuten, jendarmeek, eta beste behin kontzentrazio-esparru batean sartu zuten, oraingoan Frantzian. Berriro egin zuen ihes, eta betirako ihes egin ordez, jarrera ekidistanteen zinismoan babestu ordez, naziei aurre egiteko ausartzia ia suizida zuten «terroristei» buruzko bere iritzia ematera eseri ordez, bizkarra makurtuta gauzak bere onera itzuli arte itxoin eta agian bere bizitzako azken egunera arte bizkarra makurtuta bizi ordez, berriro engaiatzea erabaki zuen, bere bizitza arriskatzen jarraitzea, lokatzez eta odolez zikintzea, sufritzea eta amets egitea armak eskutan askatasunaren kausa unibertsalaren alde, Hitlerrez libratzeko, eta bultzada berean, diktadura frankista historiaren leizera bota eta bere lurra, bere herria, Euskadi edo Euskal Herria, dominazio oroz libratzeko. 

Ordokik Frantziaren alde bizitza emateko prest zeuden boluntario batailoi bat manatu zuen. Frantziak, 284 urte lehenago, Ordokiren arima bikia dei genezakeena heriotzara zigortu zuen. Bernard Goienetxe Matalasek, frantses auzitegi batek heriotzara zigortua, bere exekuzioa ikusteko bildutako jendetzaren aurrean, egun abesti batekin gogoratzen dugun mezua utzi zuen: «Dolü gabe hiltzen niz, bizia Xiberoarentako emaiten baitüt. Agian, agian, egün batez jeikiko dira egiazko Xiberotarrak, egiazko eüskaldünak tirano arrotzen ohiltzeko, eta gure aiten aitek ützi daikien lurraren popüliari erremetitzeko». 

Matalaz monarkia frantsesaren aurka borrokatu zen, Euskal Herriaren askatasunaren alde. Ordoki, Frantziako askatasunaren alde. Horretan paradoxa bat ikusi nahi duenak ulertu beharko luke bien etsaia gizadia osoaren etsai berbera dela, eta ez dela zapalkuntza besterik. 

[#EztabaidaNazionala] Euskal errepublika
Saseta batailoiko zenbait bidasotar. J.M. Elizalde, Kepa Ordoki, Periko Goikoetxea eta J.M. Aranzasti. (Memoria Historikoa Bidasoan)

Zeren zinez okaztagarria dena, gure herriaren patua espainieraz edo frantsesez gidatzen duen errege edo diktadore baten irudian, ez da horrenbeste morroiaren izaera faxista, baizik eta nola faxista honek, edo edozein errege absolutistak, edo edozein okupazio armadak, edo edozein estatu demokratikok, bere harropuzkeriaz, bere ozarkeria hiltzaileaz, bere menperatzeko, zigortzeko eta hiltzeko ahalmenaz, herri bati bere burujabetza ebasten dion, herri horren beraren nortasunaren eta hizkuntzaren, biziraupenaren eta historiaren aurka bihurtzeko. 

Amnesia garaikideak ukondoaz ezabatzen du historiaren eskuak idazten duena, baina ulertzeko ezinbestekoa da historia begiratzea. Egungo gazte bati pentsaezina irudi diezaioke Espainiako gobernuak poliziak eta mertzenarioak engaiatu izana aurkari politikoak garbitzeko. Alabaina, ez gaude jazoera puntual eta isolatu baten aurrean, konstante historiko baten aurrean baizik, noiz hasi zen zehaztea ezinezkoa litzatekeena. GAL ospetsuaren aurretik Batallón Vasco-Español delakoa zegoen, haren aurretik Gerrilleros de Cristo-Rey izenekoak, haren aurretik Triple A, etabar. Sigla nahaspila horrek estaltzen duen errealitate bakarra Estatu terrorismoarena da: erasoak, bahiketak, atentatuak, hilketak, desagerpenak, torturaren erabilera masibo eta sistematikoa. 

Horra atxiki beharreko beste hitz bat: tortura. Egungo gazte batentzat zaila izan daiteke, historia ezagutu gabe, oximoron bat dirudiena onartzea: demokrazia torturatzailea. Disfuntzio kognitibo moduko bat gertatzen da. Ordea, nahikoa da inguratzen gaituen munduari erreparatzea ondorioztatzeko mendebaldeko demokrazia gehienak polizia-erregimen guztiz konplexugabeak bilakatu direla, polizia-erregimen garaikide gehienek «demokratiko» titulua harrotasunez erakusten duten bitartean. Bestalde, Espainiaren politika errepresiboan guda zikina konstante bat izan bada, tortura haren muina izan da, funtsezko bi beharri erantzuten dion zentzuan: euskal herritar potentzialki matxinoak izutu, eta informazioa eskuratu. 

Diotenez, Martxelo Otamendi Eusko Jaurlaritzako ikerketa batzordean bere lekukotza ematera joan zenean, politikari batek esan zion hark sinesten ziola, baina Guardia Zibilari ere sinesten ziola. Joxe Azurmendik filosofoak ondorengo erantzuna idatzi zuen: «Mesedez, ez iezadazu ezer sinets! Zu ez zaude hemen ez niri ez Guardia Zibilari ezer sinesteko. Hemen zaude salaketarik baldin badago haiek ikertu eta argitzeko. Ezin baduzu, eta ezin izango duzu, ezintasun horren arrazoiak bilatu, eta egin ezazu egin behar duzuna: sala ezazu gutxienez zure ezintasuna, eta azaldu haren arrazoiak. Zure zalantzek ez zaituzte errugabetzen. Jasan ditudan torturak frogatu ezin baditut, ez naiz ni erantzulea. Baina egon badago erantzulerik, haien artean zu. Ez zara errugabea. Zuk, torturarik egon badagoenik zalantza egin dezakezu, baina nik ezin dut. Ni hemen nago tortura egon badagoela salatzeko, zu hemen zaude egon ez dadin ziurtatzeko».

Esan dezakegun gutxienekoa da Espainiak, Euskal Herriaren aurkako bere guda ez-deklaratuan, ez dituela bitartekoak aurreztu, ez legezkoak, ezta legez kanpokoak ere. Jainkoaren graziaz Espainiako gidari Francisco Franco Bahamonde diktadorearen heriotzaz 47 urtera, hain zuzen, espainiar demokrazia (jada ez hain) gaztearen bilana egiteko tenorean gaude: 7 mila tortura kasu inguru, 30 mila atxiloketa politiko baino gehiago, ehunka mila manifestazio baketsu erreprimituak, eskubide zibil eta politikoak iraunkorki mugatuak eta zanpatuak, indar armatuen presentzia jarraitua eta itogarria kaleetan, gaztedia errebeldearen jazarpena eta kontrol sistematikoa, egunkari, aldizkari eta irratien itxiera, gezurraren, manipulazioaren, irainaren, mespretxuaren erabilera masiboa, maccarthysmo gero eta lotsagabeagoa eta orokortuagoa, antolakunde sozial deserosoen aurkako tai gabeko erasoak, euskararen aurkako oldartze iraunkorra, hauteskunde trukatuak, alderdi politikoen ilegalizazioak, salbuespen legeen banalizazioa, guda psikologikoa, estatu terrorismoa… gauza jakinak denak jakin nahi dituenarentzat eta «guda politika» formularekin laburbildu ditzakegunak. Guda politika herri oso baten aurka, herri gisa dagozkion existitzen jarraitzeko, emantzipatzeko eta bere etorkizunaz erabakitzeko eskubide besterenezinen inguruan antolatutako herri baten aurka.

Ez nuke inor zifrekin aspertu nahi, baina baliagarriak dira espainiar demokrazia “inperfektua” euskaldunontzat den amesgaizto amaigabea irudikatzeko. 1970. urtean, diktadorearen heriotza baino bost urte lehenago, 328 euskal preso politiko zegoen espainiar kartzeletan. Hamar urte geroago, bost urteko demokraziaren buruan, zenbakia ia berdina zen. 1990. urtean zifra 499ra igo zen. 2000. urtean zifrak gora egin zuen berriz, 2010. urtean 735 presoko zifra sinestezinera iristeko. 2022an, Franco hil eta 47 urtera, ETAk borroka armatua utzi eta 10 urtera, 200 inguru preso daude. 47 urteotan ez dugu presorik gabeko garairik txikiena ezagutu, ez egun bat, ez ordu bat, ez minutu bat, ez segundo bat.

Batzuk esango dute Espainia demokrazia sendoa dela eta ez duela beste aukerarik izan, afera honetan Espainia biktima balitz bezala eta ez gure gizartean biolentzia osagai iraunkor gisa sartu duen potentzia, Euskal Herriari independentzia eta askatasuna jomuga izateko eta haien alde borrokatzeko eskubidea errefusatzen diona indarrez eta bortxaz. Tortura, estatu terrorismoa, existentzia ukoa, 200 urtetan Espainiak burututako bidegabekeria izugarri eta sinesgaitz horiek guztiak ez ote dira geure erresistentzia justifikatzeko zapalkuntza jazoera nahikoak? Gure duintasun aldarria ez ote da funtsezko exijentzia etikoa, gizaki gisa onartuak izateko inperatiboa, hots, berdintasunean begiratuak eta tratatuak izateko eskubidea adierazten duen aldetik? Herri kontzientzia eskuratu duen herri batentzat helburu bidezko bakarra ez ote da askatasuna?

Helburu bidezko bakarra askatasuna delako nahi dugu Euskal Errepublika. Merkatuaren mafiak demokraziaren azken arrastoak suntsitu eta mendebalde osoko estatuen gainetik agintzen duen gobernua supranazionala eratu duenez, errepublika horrek sozialista behar du derrigorrez. Euskal Errepublika Sozialista da euskaldunoi askatasuna berma diezagukeen egituraketa bakarra.

Adierazle ekonomikoek aspaldi igortzen dizkigute ekonomia produktiboaren krisi planetario baten seinaleak. Zonbait kalkuluen arabera 2055 urterako planeta osoko lanpostuen erdia robotek bereganatuko dituzte. Munduko Ekonomia Foroak, etorkizuneko mundua taxutuko dituen politikak pentsatzen dituenak, “Reset handiaz” hitz egiten du. “Zerotik abiatze” honek ekonomiari eta, jakina, politikari eragiten dio. Azken bi mendeetan mundua aurreko 60 milioi urteetan baino gehiago aldatu bada, datozen hamarkadotan gertatuko dena imajinagaitza da. Gunter Anders filosofoak zioen lehen Mundu Gerraz landa gizakiak bere burua suntsitzeko gaitasuna eratu zuela, eta suntsiketa gaitasun hori “irudikagaitza” zela. Stalinek beste modu batera formulatu zuen: «Gizon baten heriotza tragedia bat da. Milioika gizonen heriotza estatistika bat da».

Gizakion adimenak ezin ditu ikusi, ulertu, atzitu, irudikatu gerra nuklear baten ondorioak. Mundua eraldatzeko gure gaitasuna hain da eraginkorra, brutala eta, era berean, aurreikusezina, mundua hogei urte barru irudikatzea ere ezinezkoa baitzaigu.

Zera dakigu, merkatuaren mafiak ezartzen digun agendari aurre egitea inoiz baino premiazkoagoa dela, gizadiaren beraren iraupena jokoan baitago. Badakigu, halaber, desjabetuok, txirook, langileok, komunistok, inoizko posizio ahulenetik abiatzen garela, haien eta gure arteko indar desproportzioa inoiz baino handiagoa baita. Hainbeste non ezinbestekoa suertatuko zaigun nazioarteko bloke iraultzaile bat eratzea. Belgikako ZAD libertarioetatik Euskal Herriko Mugimendu Sozialistara, hau da gero eta ozenago aditzen dena: Nazioarteko saretzerik gabe ez dago zereginik. Paradigma berria Munduko Alderdi Komunistarena da.

Abertzale zahar asko paradigma zaharretan katramilatuta daude, edo paradigma zaharretan katramilatuta daudela pentsatu nahi lukete, paradigma horiek desagertu egin direla ohartu gabe. “Erabakitzeko eskubidea”, inoiz existitu bazen, Katalunian hil zen. Bide elektoralak, gure kalterako dakigun bezala, ere ez du inoiz balio izan Espainian, zeinak ez baitu, bere historia guztian, baleko demokraziarik soslaiz ere begiratu. Hegemoniaren paradigma, hain bogan orain hamar bat urte, estatu (formalki) burujabeentzat balio zezakeen, balioko bazuen. Guri ez zigun balio, eta are gutxiago balio digu gaur.

Paradigma zaharretan katramilatuta dauden abertzale zahar askoren kezka nazio auzia da, euskal Mugimendu Sozialista gazteak ematen dion erantzun edo trataera “insatisfaktorioa”, preeminentzia absolutua ematen ez dionez gero. Ni ere kezkatzen nau auzi honek, noski. Identitatea da gizon nahiz emakume bakoitzak berezko dugun ondasun bakarra. Gure identitateari eutsi nahi diogu, horretan tematu gara mendez mende. Euskara da Europan bizirik dirauen indoeuropar hizkuntza bakarra. Gu ere hala garela esango nuke, Europako azken herri indigena. Pixka bat New Wave dirudi, baina uste dut gaur egun oraindik irauten duen “kosmobisio” bat dugula, ez garela inoiz horretatik guztiz urrundu. Uste dut Euskal Herriak, parte handi batean, “kosmobisio” indigenista bat gordetzen duela, eta oso lotuta dagoela hizkuntzarekin. Hizkuntza konexio oso indartsua da. Herri hau “kosmobisio” edo “pentsaera” aparteko batekin lotzen duena hizkuntza da. Harrigarria da zenbat zapalkuntza jasan ditugun eta zenbat indar erabili dugun bizirik jarraitzeko. Gure hizkuntza bizirik mantentzea benetako borroka izan da. 

Izan ere, unibertsalista uste askok diotenaren aurka, munduratzen garen lekua, ingurumena, lekuaren historia, historia hori norberarenarekin lotzen den modua, bere marka uzten baitu gure izatean, gure aukeretan, gure ekintzetan. Euskal Herriaren historia, bere amildegi eta gailurrekin, bere distira eta horroreekin, ukazio baten, debeku baten historia da, etsipenez eta basakeriaz betetako historia, baina baita duintasunaz eta borrokaz, eta barnean daramatzagu gauza guzti horiek. 

Gure borrokaren funtsa beti izan da euskal nortasunari eustea, baina baita existitzen ez den mundu berri bat sortzea, ikusezina ikusgarri bilakatzea, askatasuna jalgiaraztea. Zeren eta ez dago askatasunik bilatzen eta borrokatzen denaz harago, zeren eta benetako askatasuna askatasunaren aldeko ekitean dago, zeren eta askatasuna ez da gizakiaren ezaugarri hutsa, bere izatea baizik, bere ezereza betetzen duen funtsezko osagaia.

 

#EztabaidaNazionala

Euskal errepublika [#EztabaidaNazionala]  Euskal errepublika [#EztabaidaNazionala]

Orereta

3 pentsamendu “[#EztabaidaNazionala] Euskal errepublika”-ri buruz

  • josu naberan 2022-02-14 11:19

    Esker mila, Zigor

    Ekarpen ederra. Astiroago irakurriko diat, baina lehenbizi eskerrak Matalasen hitz hunkigarriak gogora ekartzeagatik (Agia, agian, egün batez jeikiko dira…),
    eta Ordokiren borroka gogoangarriak.

  • Oso artikulu interesgarria,gustura irakurri dudana nahiz ta ondorioekin ados ez nagoen. Pentsatzea Europa komunista batean (hori posible bada), 300 milioi biztanle duena, gure nazio garrantzia izango duela… Ez dut ikusten. Gehiago,ustezko komunista asko imperialismoz jota daudenean. Frantzian adibidez, Melenchonen alderdi komunistak nahiko indarra du. Jakobino ta anti euskaldun amorratua da. Europa horrek Francoren diktadura faxista agintzen utzi zuen. Ados ez zela Europa komunista,baina komunismoak gaur egun baino askoz indar handiagoa zuen. Abertzale zahar horietakoa izango naiz. Baina uste dut gure askatasuna gehiago dagoela gu bezalako herri zapalduekin bat egitearekin,Europa osoko mugimendu komunista batean baino. Katalunia ta Hego EH batera altxatuko balira,Espainiaren indar armatuen erruz hartuko zituzten mendean. Gauza da hori zaila bada,Europa osoa bateratua altxatzea,ta gure nazio auziari babesa ematea,are zailago ta ezinezkoago iruditzen zaidala. Ta gazte sozialistei dagokionez,ia ez diote garrantzirik ematen nazio auziari. Beraiek ematen ez badiote,nola emango lioke Europa komunista batek? Ez dut ikusten.

  • josu naberan 2022-02-14 19:06

    Nire ustez, une húntan aliantzak eta indar indar-metaketak idurikatzean, 2.030-Agendari begira izan behar dela. Horixe baituk Eliteak markatuta data-klabea.

    Orduan, zeintzu izanen dituk horren aitzi ahalmena izanen duten botere-babesguneak?

    Lehenik, inork izatekotan herri indigenoak. Ez gaitezen despistatu. Ez komunistak, ez Europako Ezker Antolatuak. Aski esperientzia izan diagu binario plademikoa, horiek ez duela inongo dinamikarik erakutsi.

    Beraz, herri indigenoengan dago itxaropena, eta hasi dituk ahalduntzen(Txile,Mexiko…), espero dezagun datozen urteetan areago boterezea. Horiexek dituk Memoria historikoa dutenak, eta bera, brrokarako MOTIBAZIOA.

    Beste indar bat, itxaropena jarri dezakeguna, EMAKUME AHALDUNDU IRAULTZAILEENA dok. Halere, feminitak eurek ondo dakitenez, ez dituk aski izanen; espero dezagun Europan eta EEBBetan baino indar handiagoa izatea Hegoamerikan eta Afrikan.

    Euskal Herriari dagokionez, Sugaar baino optimistagoa nauk, baina baldintza birekin:

    1- Kritikoak izatea, ezen ez KOLONIZATUAK, orain bezala. Izan ere, kolonizatuek egia dena gezurtzat eta gezurra dena egiatzat hartu ohi dute, Buru-garauna janda bizi baitituk (hori ere argi geratu duk bi-anuario plandemikoan)

    2- Dauzkagun arrasto eta ahalbide indigenoez baliatzea. Eta hori inongo estatu europarren baino aski errazago egiteko tenorean gaituk

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude