Memoria egunaren memoria herrena – Jose Antonio Rodriguez Ranz-i galdezka…, Eusko Jaurlaritzari

Memoria egunaren memoria herrena –

Memoria egunaren memoria herrena - Jose Antonio Rodriguez Ranz-i galdezka…, Eusko Jaurlaritzari

Haluzinatu dut (hitz egiteko modu bat da, biño…) gaur goizean Berrian irakurrita Jose Antonio Rodriguez Ranz, Jaurlaritzako Giza Eskubideen idazkari nagusi(berri), eta besteak beste EAJren Sabino Arana Fundazioko Hermes aldizkariaren zuzendari ohiaren (?) baieztapenak irakurrita dioenean memoriaren liburuko lehen kapituluak, garrantzizkoena, ETArena behar duela izan. Kazetariak galdetzen dio: ‘Nolako memoria, baina?’ eta Jose Antoniok lasai erantzuten (ez dakit euskaraz ala itzuli behar izan dioten):

“Nik uste dut herri hau memoriaren liburua idazten ari dela. Liburu bakarra behar du izan, baina hainbat kapitulu izango ditu, eta lehenengo kapitulua, garrantzizkoena, ETAri dagokionak izan behar du, Euskal Herrian azken hamarkadetan giza eskubideen urraketarik larrienak ETAren eskutik etorri direlako. Baina hori ezin da izan kapitulu bakarra. Kapitulu gehiago izan behar ditu liburuak, giza eskubideen beste urraketak ere jasotzeko.”

Azken hamarkadak’ nonbait, ‘biolentziarenak’ nonbait, ETArekin hasi bide ziren 1950etako hamarkadaren amaieran, edota 1960koetan, ETAk 1968an Meliton Manzanas torturatzaile frankista ankerra hiltzen duenean. ETAk ia 1.000 pertsona hil ditu geroztik. ETAko kide, ekintzen inguruan hilak 150-edo pasak… 60 urte pasatu dira bitartean.

Ez naiz orain justifikatzen hasiko heriotza horiek guztiak.

Kontua da orain ez 60, baizik 80 urte, bi hamarkada lehenago, Mola, San Jurjo, Francisco Franco izeneko jeneral bat, eta beste hainbat altxatu zirela armatan Espainiako Errepublikako Gobernu demokratikoki aukeratuaren aurka, eta beraiek sortutako gerra zibil terroristan 500.000 mila pertsona baino gehiagoren heriotza eragin zutela.

Euskal Herrian (dio Wikipediak): «Hildakoak: Nafarroa Garaian, gerra ekintzarik gabe, estimatu da errepresioak zuzenean 3.000 pertsonatik gora hil zituela. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan azterketa zehatzagoa egin da, eta 20.000 hildako inguru zenbatu zituen Eusko Jaurlaritzaren, Gogora Institutuaren, EHUko Giza Eskubideen Unesco Katedraren eta Aranzadi Zientzia Elkartearen artean egindako ikerketa batek. Txostenak espetxe frankistetan 1945 arte hildakoen berri ere jasotzen da, gerraren ondorio zuzen eta erailketatzat jotzen baitira kasu horiek.» «Iheslari eta errefuxiatuak: […] Guztira, Eusko Jaurlaritzak 150.115 errefuxiatu erregistratu zituen 1936 eta 1939 artean; Hego Euskal Herriko populazioaren %12 inguru zen hori.»

Zergatik nahi duzu(e) hasi memoriaren liburuaren ‘lehen kapitulua, garrantzizkoena’ orain 60 urte, eta ez orain 80? ETAren sorrerak / ekimenak ez dauka zerikusirik 1936-39ko gerrako sarraskiarekin, ondorengo 40 urte luzeko diktadura odolzalearekin?

Nori egiten dio mesede aproposeko ahaztura horrek? EAJ ere, PS(O)E ere, ez dira gaur egun direna, 1936-39ko gerra eta ondorengo 40 urteko diktadura basatia jasan zutelako?

Nori egiten dio mesede ezkutatu nahi horrek?

P.S. Harluxetetik:

Franco Bahamonde, Francisco: Militar espainola (Ferrol, 1892 – Madril, 1975). Marokoko gerran parte hartu zuen. Espainiako legio atzerritarreko (1923-27) eta Zaragozako akademia militarreko (1927-31) buru izan zen. Asturiasko 1934ko matxinada zapaldu zuen. 1935ean Gil-Roblesek armadako estatu nagusiko buru izendatu zuen. 1936an Italiako faxista eta Alemaniako nazien laguntzaz, Gerra Zibila piztu zuen, errepublikaren aurka altxatuz. Urte berean bere burua estatuko gobernuburu izendatu eta diktadura ezarri zuen. Armada, eliza eta oligarkia ekonomikoen babesa izan zuen; burgesia txikia estu kontrolatu zuen, langileen mugimenduak eta nazionalitateak erabat zapaldu zituen. Zapalkuntza politikoa are biziagoa izan zen Euskal Herriko eta Kataluniako nazionalismoen aurka, hizkuntzazko eta kulturazko adierazpideen ukapenarekin eta debekuarekin batera. 1969an Joan Karlos I.a bere ondorengo izendatu zuen eta 1973an Carrero Blancori eman zion estatuko buruzagitza. Honek, ETAren atentatu batean hil aurretik, FRAPeko hiru kide eta Txiki eta Otaegi ETAkideak fusilatzea agindu zuen, Euskal Herriko, Estatuko eta Europako protesta zabalei ezentzuna eginez.

Memoria egunaren memoria herrena – Jose Antonio Rodriguez Ranz-i galdezka…, Eusko Jaurlaritzari

14 pentsamendu “Memoria egunaren memoria herrena – Jose Antonio Rodriguez Ranz-i galdezka…, Eusko Jaurlaritzari”-ri buruz

  • Bittor,
    Bicaina çure articulua.
    Memoria flacoa daducate batzuec.
    ETA ez cen sorthu ecerecetic eta casualitatez. Ez.

  • Josuk bezala pentsatzen dut. Artikulu bikaina Bittor.

  • F. Aramburu 2020-11-10 12:00

    Ez zarete ezertaz enteratu. ETA, argi eta garbi, Nazionalismoaren kreazioa izan zen, eta Nazionalismoa kromosoma desbiatu baten ondorioa: kromosoma baskongadoa. Zorionez, kromosoma malapartatu hori bidaiatuz sendatzen da, eta baskuenzea baztertuz eta espainola ikasiz; barkatu, gaztelania. Eta Espainiaren batasuna onartuz eta unibersalean destinoaren unitatea proklamatuz eta…

  • Bittor, ederto baten. F. Arambururena graxiosoa, txizatan blai nago

  • Baldintzapeko memoria. Espainiar estatuaren neurrikoa.
    Lotsa gutxi behar da, hemen indarkeria ETArekin hasi zela esateko.

  • Joannes Leiçarraga Lermanda, naffarreraren edota euscara classicoaren aita eta ama, 1506. urthean sorthu cen eta 95 urtheco vicitza lucea eduqui çuen, 1601. urthean hil cedin arte.
    Nire memoria

  • Nire memoria, erraiten nuen, lucexeagoa da. Leiçarraga jaio cenean, gure resuma, erran nahi baita gure statua den Naffarroa, statu independente bat cen. Bai peninsulan, bai continentean hedatzen cena. Orain ez da exIstitzen, nombait. Pacificoqui desaguertu al da?

  • Aberri, garbi dago dago hemen biolentzia Nafarroaren konkistarekin hasi zela, errege katoliko inperialisten eskutik. Ni haratago joango nintzateke, hemen biolentzia erromatarren etorrerarekin hasi zen Ponpeioren eskutik

  • Leiçarraga baino 300 urthe lehenago, anhitz lurralde galdu çuen gure statuac. Pacificoqui hauec ere galdu?
    Norc eguinen du gaur Rodrigitz honec erraiten duenaren alde?
    Desmemoriaturic al daude?
    Jaquinen dugu. Jaquin eguinen dugu fitetz.

  • erik etxart salaberri 2020-11-10 13:32

    Milesker Bittor,
    Anitzek pentsatua, hik ontsa idatzi duk…
    Goraintziak

  • Rodríguez Ranzek, Deian:
    “ETA no fue la consecuencia de un conflicto político sino resultado de una decisión consciente”.
    Honela izan zen: gazte batzuk musean ari zirela, haietako batek ordagoa bota zuen, “ezetz talde armatu bat antolatu!”, besteek baietz, eta horrela izan zen, besterik gabe, musean aritzeaz neka-neka eginda baitzeuden, ze bestela oso ondo bizi ziren euskaldunak Francopean.

  • Zorionak Bittor. Ederki azaldu duk askok pentsatu baina inor gutxi salatzera ausartzen den hori.
    Ez dago arrazoirik 60 urtetako epealdia gutxienez 80tara ez eramateko, menpekotasuna ez bada.
    “Ezberdinen” arteko itunek halakoxe emaitzak ematen dituzte, “ezberdin” horietako bat bestea baino askoz boteretsuagoa denean.

  • Ohar txiki bat: Rodriguez Ranz euskalduna da, beraz adierazpenak hizkuntza horretan egingo zizkion Berriari, ez dira itzuliak. Elkarrizketa horretako ideia berak errepikatu eta batzuk hobeto azaldu zituen atzo, Euskadi Irratiko Faktorian.

  • Bittor Hidalgo 2020-11-11 16:52

    Eskerrik asko, Gailur. Banuen interesa hori ere jakiten…

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude